Sabah Türkiyənin Qars
şəhərində Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan dövlət başçıları Bakı-Tbilis-Qars
dəmir yolu bağlantısının tikintisinin Türkiyə hissəsinin təməl qoyma
mərasimində iştirak edəcək. Dəmiryol xəttinin
çəkilişi ilə bağlı 2007-ci il fevralın 7-də, Tbilisi şəhərində Türkiyə baş
naziri, Azərbaycan və Gürcüstanın prezidentləri
Saziş imzalayıb.
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir
yolu bağlantısı layihəsinin ümumi dəyəri 422 milyon dollardır. Layihə əsasında Türkiyənin
Qars şəhərindən Gürcüstanın Axalkalaki şəhərinədək 105 kilometr uzunluğunda yeni
dəmir yolu xətti çəkiləcək. Tikintiyə Türkiyə tərəfi 220 mln, Gürcüstan isə 202
mln dollar xərcləyəcək. Bundan başqa 160 kilometr uzunluğu olan Axalkalaki-Marabda yolu yenidən qurulacaq. Rekonstruksiya
işlərinə Gürcüstan 90 milyon dollar sərf edəcək. Gürcüstanın maliyyə öhdəliklərini isə Azərbaycan ödəyib.
Belə ki Azərbaycan hökuməti 25 il müddətinə 1 faiz olmaqla Gürcüstana 200
milyon dollar kredit verib.
Azərbaycan Dəmiryol idarəsinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Nadir
Əzməmmədov "Amerikanın səsi" radiosuna tikinti işlərini Azərbaycan şirkətinin
apardığını bildirib.
Onun
sözlərinə görə, Axalkalaki-Marabda hissəsinin yenidənqurma işlərinin layihəsini
Kiyev layihə institutu hazırlayır.
Cənab
Əzməmmədov dəmir yol bağlantısına hazırda Ermənistan və İranın qoşulmasını real
saymır. Ermənistan Azərbaycan ərazisini işğal edib və öz ərazisindən Naxçıvana
və İrana gedən dəmir yol infrastrukturunu dağıdıb. İran isə şimal-cənub dəmir
yolu dəhlizi reallaşandan sonra qovşaq vasitəsi ilə yük daşıya bilər.
Müstəqil
ekspertlər də yeni dəmiryol bağlantısının perspektivlərinin səmərəli olacağına
inanır. İqtisadi Tədqiqatlar mərkəzinin rəhbəri Qubad İbadoğlu hesab edir ki, dəmir
yolu xəttinin dünyanın mühüm ticarət partnyorları olan dövlətlərə çıxışı təmin
edilərsə səmərəliliyi tez bir zamanda artacaq.
Ekspert
gələcəkdə İranın və Rusiyanın bu dəmir yolu vasitəsi ilə yük daşıyacaqlarını da
istisna etmir. Cənab Qubadoğluna görə, bunlar realdır.
O eyni zamanda Ermənistanın
bu xətt vasitəsi ilə yük daşımasının qəti əleyhinədir. Çünki Ermənistanın
siyasəti regional layihələrin əleyhinə yönəlib. Ekspert hesab edir ki, regional
layihələrdə Azərbaycan aparıcı qüvvədir və Ermənistanın hərbi təcavüz siyasəti
ilə inkişafa yönəlmiş iqtisadi layihələr tərs mütənasibdir. Ermənistan yalnız
Azərbaycan ərazilərini işğaldan azad etdikdən sonra bu layihələrə qoşulmaq
barədə düşünə bilər.
Bakı - Tbilisi - Qars yeni dəmir yolu bağlantısı layihəsi Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Avropa
İqtisadi Komissiyasının Daxili Nəqliyyat üzrə Komitəsinin 2005-ci il 21 fevral
tarixli sənədinə əsasən "Beynəlxalq kombinəedilmiş daşımaların mühüm xətləri və
müvafiq obyektləri haqqında Avropa Sazişi"nə də daxil edilib. Sazişə Çətinkaya
– Ərzurum – Qars – Axalkalaki dəmir yol bağlantısı ilə yanaşı Azərbaycan
ərazisindən keçən digər mühüm dəmir yolu xəttləri:
Tbilisi–Qardabani–Böyük-Kəsik– Bakı, Yerevan–Bərxudarlı–Qazax, Gümrü–Naxçıvan–Meğri–Ələt–Astara,
Moskva–Volqoqrad–Həştərxan–Mahaçqala–Bakı hissəsinin də reabilitasiya-rekonstruksiyası
Beynəlxalq Dəmir Yolu İttifaqının standartlarına uyğun həyata keçirilməsini də
nəzərdə tutur. Bütün bu layihələrin inşası və reabilitasiya-rekonstruksiyası
Azərbaycan və Türkiyənın maliyyə vəsaitləri hesabına həyata keçiriləcək. Sənəddə
yük daşımalarının həcmi 5-ci istismar ilində 6 mln. ton, 10-cu istismar ilində
isə 15 mln. tondan çox olacağı proqnozlaşdırılır.