တရုတ္ႏုိင္ငံက ၾသဂုတ္လမွာ ေႏြရာသီ အုိလံပစ္ေတာ္က်င္းပဖုိ႔ ျပင္ဆင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ တိဘက္က ဆႏၵျပသူေတြကုိ အၾကမ္းဖက္ ႏွိမ္ႏွင္းခဲ့တာနဲ႔ အေထြေထြလူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ ျပစ္တင္ ေ၀ဖန္မႈေတြကုိ ခံေနရပါတယ္။ တရုတ္ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအရ တုိးတက္မႈေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြက လြမ္းမုိးေနတဲ့အေၾကာင္း ဗုဒၵဟူးေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ၿဗိတိသွ်ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ ႏွစ္စဥ္ လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး David Miliband ဒီအစီရင္ခံစာကုိ ထုတ္ျပန္တဲ့ အခမ္းအနားကုိ သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ ဗီြအုိေအ သတင္းေထာက္ Tendai Maphosa ရဲ႕ သတင္းေပး ပုိ႔ခ်က္ကုိ ဦးေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပေပးထားပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာက တကမၻာလုံးအတြက္ ထုတ္ျပန္တာပါ။  ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံကုိ ေရာက္ေနတဲ့ ေရြ႕ေျပာင္း ေနထုိင္သူေတြအၾကားက အဓမၼ အိမ္ေထာင္ျပဳမႈကိစၥေတြကအစ၊ ျမန္မာ၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊ အီရန္နဲ႔ တရုတ္ျပည္တုိ႔က လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

တရုတ္ႏုိင္ငံဟာ စီးပြားေရးပုိင္းဆုိင္ရာမွာ တုိးတက္မႈေတြ ရွိခဲ့ေပမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရးဖက္မွာေတာ့ လုပ္ေဆာင္စရာေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ေနေသးတယ္လုိ႔  အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္တဲ့အခမ္းအနားမွာ ၿဗိတိသွ်ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး David Miliband က ေျပာပါတယ္။

 “ တရုတ္ႏုိင္ငံဟာ လူ႔သမုိင္းမွာ မႀကံဳဘူးတဲ့ အတုိင္းအတာနဲ႔ သူ႔ျပည္သူ အမ်ားစုကုိ ဆင္းရဲတြင္းက ကယ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး တုိးတက္မႈပုိင္းမွာ စံျပအျဖစ္ လုပ္ျပႏုိင္ခဲ့ပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ စီးပြားေရး တုိးတက္မႈနဲ႔ ညီမွ်တဲ့ တျခား ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးဘက္မွာပါ တုိးတက္မႈရွိေအာင္ အားခ်င္း လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ သူတုိ႔ အဲဒီလုိ ေအာင္ျမင္မႈရွိလာဖုိ႔က က်ေနာ္တုိ႔အားလုံးရဲ႕ အက်ဳိးနဲ႔လည္း ဆုိင္တဲ့အတြက္ တရုတ္ႏုိင္ငံမွာ ထူးျခား တုိးတက္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေတြ ျဖစ္ေပၚလာဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းပဲ တုိက္ရုိက္ ေျပာဆုိရပါလိမ့္မယ္။ ”

ဒါေပမယ့္ တရုတ္ႏုိင္ငံထဲက အေျခအေနေတြကုိ ကန္႔ကြက္တဲ့အေနနဲ႔ ေဘဂ်င္းအုိလံပစ္ကုိ သပိတ္ေမွာက္ လုိက္ယုံနဲ႔ တရုတ္ႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကုိ တုိးတက္ ေကာင္းမြန္ လာမွာ မဟုတ္ဘူးလုိ႔ မစၥတာ မီလီဘန္႔ဒ္က ေျပာပါတယ္။

အာဖဂန္နစၥတန္ႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ကေတာ့ အာဖဂန္အစုိးရအပါအ၀င္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိခြင့္၊ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရးနဲ႔ တရားဥပေဒစံနစ္ေတြကုိ တုိးတက္ေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔လုိတယ္လုိ႔ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေထာက္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြဟာ တေန႔တျခား ဆုိးရြားလာေနတဲ့အေၾကာင္း အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလအတြင္း အစုိးရဆန္႔က်င္ေရး လူထု လႈပ္ရွားမႈႀကီးကုိ စစ္အစုိးရက အၾကမ္းဖက္ ၿဖိဳခြင္းခဲ့တဲ့ ကိစၥကုိ ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေျခအေနဟာ ေမွ်ာ္လင့္ အားရစရာမရွိဘူးလုိ႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေထာက္ျပထားပါတယ္။

မႏွစ္က လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ ေျပာဆုိခြင့္ကုိ ထပ္မံ ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့အတြက္ အီရန္ႏုိင္ငံရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနကလည္း ပုိဆုိးလာတယ္လုိ႔ အစီရင္ခံစာက ဆုိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္အစုိးရက ဖြင့္ထားတဲ့ က်ဴးဘားႏုိင္ငံက Guantanamo အက်ဥ္းစခန္း အေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ကမၻာမွာ ေျခာက္ျပစ္ကင္း သဲလည္းစင္တဲ့ ႏုိင္ငံဆုိတာ မရွိဘူးလုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကုိ အၾကမ္းဖက္သမားေတြက ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔မွာ ၀င္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ပုိင္းနဲ႔ အဲဒီေနာက္မွာ ၿဗိတိန္အပါအ၀င္ တျခားႏုိင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္ တုိက္ခုိက္မႈေတြက ကမၻာတ၀ွမ္း အသိဥာဏ္ပုိင္းဆုိင္ရာမွာ ေျပာင္းလဲ လာခဲ့တယ္လုိ႔ မစၥတာ မီလီဘန္႔ဒ္က ဆက္ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကုိ တုိက္ခုိက္ ရာမွာ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ေဘးဖယ္ထားရမယ္ဆုိတဲ့ အယူအဆကုိ သူ႔အေနနဲ႔ သေဘာမတူဘူးလုိ႔ မစၥတာ မီလီဘန္႔ဒ္က ေျပာပါတယ္။

 “ ဒါေၾကာင့္လည္း၊ ဥပမာ - ၫႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္တာေတြကုိ မေထာက္ခံဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ေပၚလစီ ခ်မွတ္ ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္  ျပည္တြင္း ျပည္ပမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ မရွိေအာင္ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ စြဲစြဲ ၿမဲၿမဲ လုပ္ကုိင္သြားဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ ”

အခု ၿဗိတိန္ႏုိင္ငံက ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ျမန္မာ၊ တရုတ္၊ အီရတ္၊ ဇင္ဘာေဘြ၊ ေျမာက္ ကုိရီးယား၊ ရုရွားအစရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေတြကုိ အဓိက မီးေမာင္းထုိး တင္ျပထားတဲ့အျပင္ ျပႆနာျဖစ္ေနတဲ့ တိဘက္၊ ဆူဒန္၊ ပါကစၥတန္နဲ႔ နီေပါလ္ စတဲ့ႏုိင္ငံေတြက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စုိးရိမ္ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ ႏုိင္ငံေပါင္း ၂၁ ႏုိင္ငံကုိ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။