လြန္ခဲ့တဲ့ ၄၆ႏွစ္က ဒီလိုေန႔မွာ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကေန သူတို႔ရဲ ႔ ေက်ာင္းသား အခြင့္အေရး ေတြရရွိေရး ဆႏၵျပ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကတာကို ျမန္မာ့ တပ္မေတာ္က အၾကမ္းဖက္ပစ္ခတ္ၿပီး ေျဖရွင္းခဲ့လို႔ ေသဆံုးမႈေတြျဖစ္ခဲ့ ၿပီး ေနာက္တေန႔ မနက္ပိုင္းမွာေတာ့ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား သမဂၢ အေဆာက္အဦးကို ျမန္မာ့ တပ္မေတာ္ကပဲ ဗံုးခြဲဖ်က္စီးခဲ့တဲ့ အထိ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီကေန႔ကို Seven July, ဇူလိုင္ ၇ရက္ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေန႔ အျဖစ္ လူသိမ်ားလာခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ စစ္တပ္နဲ႔ၾကားက မေျပလည္မႈေတြဟာလည္း အဲဒီအခ်ိန္ကပဲ ပီပီ ျပင္ျပင္ စတင္လာခဲ့တယ္ လို႔ဆိုရမွာပါ။

ဒီကေန႔က်ေရာက္တဲ့ ၄၆ႏွစ္ေျမာက္ Seven July အထိမ္းအမွတ္နဲ႔ပါတ္သက္ၿပီးျပည္ပေရာက္ျမန္မာ့အေရးလႈပ္ရွားၾကသူ ေတြကေတာ့ အထိမ္းအမွတ္အခန္းအနားေတြေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္တာေတြလုပ္ၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဦးေက်ာ္ ေအာင္လြင္က တင္ျပေပးပါတယ္။

၁၉၆၂ခုက စစ္အာဏာသိမ္း အစိုးရက ေက်ာင္းသားေတြရဲ ႔ ေတာင္းဆိုမႈေတြကို မလိုက္ေရာပဲ အၾကမ္းဖက္ သတ္ျဖတ္မႈ ေတြနဲ႔ တုန္႔ျပန္ခဲ့လို႔ သမိုင္းနဲ႔ ခ်ီၿပီး ျဖစ္လာခဲ့တဲ့ စစ္အစိုးရ အဆက္ဆက္နဲ႔ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈ အဆက္ဆက္ၾကားက ျပ ႆနာေတြဟာ အခုထိ ေက်လည္ေအာင္ မေျဖရွင္းႏိုင္ေသးပါဘူး။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကို သတ္ျဖတ္ ေထာင္ခ် အပစ္ေပးဖို႔ အမိန္႔ေပးခဲ့တဲ့ သူေတြ တခ်ိဳ ႔ေရာ။ အပစ္က်ခံခဲ့ရတဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား တခ်ိဳ ႔နဲ႔ မိဘတခ်ိဳ႔လည္း ကြယ္လြန္ ခဲ့ၾကၿပီဆိုေပမယ့္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ ေမွးမွိန္ ေပ်ာက္ကြယ္ မသြားပဲ ဆက္ၿပီးွ ရွင္သန္ေနတယ္လို႔ပဲ ဆိုရမွာပါ။ အခုဆိုရင္ပဲ စစ္အာဏာပိုင္ေတြ အဆက္ဆက္ ေက်ာင္းသား ျပည္သူေတြအေပၚ သတ္ျဖတ္။ အက်ဥ္းခ်ခဲ့မႈ ေတြဟာ ျပစ္မႈက်ဳး လြန္တာေတြပဲျဖစ္ၿပီး ဒီကိစၥေတြကိုလည္း အစိုးရ အဆက္ဆက္ ေဖၚထုတ္ စစ္ေဆးတာေတြ မလုပ္ခဲ့လို႔ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတ ကာတရားရံုးကို တိုင္ၾကား အေရးယူသြားဖို႔ ထိုင္းႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ျမန္မာႏိုင္ငံေရွ ႔ေနမ်ားေကာင္စီ BLC က ဇူလိုင္ ၇ရက္ေန႔ မွာတိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ BLC အဖြဲ႔က ေရွ ႔ေနဦးမ်ိဳးကို ကၽြန္ေတာ ္ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။

"စစ္အာဏာပိုင္ အဆက္ဆက္က ဒီလိုျပစ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ခဲ့တာေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔ မ်က္ကြယ္ ျပဳထားမယ္ဆိုရင္ ေနာက္ ပိုင္း သူတို႔ကို က်ဳးလြန္ပိုင္ခြင့္ဆိုတဲ့ လိုင္စင္ ေပးထားသလိုျဖစ္ေနမယ္။  ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေက်ာင္းသား ျပည္သူေတြဘက္က နစ္နာ ဆံုးရႈံးမႈေတြ ေရွ ႔ဆက္ မျဖစ္ရေအာင္ဆိုၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔က စစ္အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ႔လႈပ္ရွားမႈေတြကို ေဖၚထုတ္ၿပီး အေရးယူသြားရင္ တစံုတရာ ျပည္သူလူထုဘက္က နစ္နာ ဆံုးရႈံးမႈေတြဟာ ကုစားမႈလည္း တစံုတရာ ရလာႏိုင္တယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ ႔ လုပ္ရပ္ေတြဟာလည္း ရပ္တန္႔ သြားႏိုင္တယ္ခင္ဗ်။"

လက္ရွွိ အေျခအေနေတြမွာ ျမန္မာ စစ္အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ တရားရံုးကေနၿပီး အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ အေျခအေနေတြဟာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခေတြ ဘယ္ေလာက္ ရွိပါလဲခင္ဗ်။

"၂၀၀၂ ဇူလုိင္ေနာက္ပုိင္းမွာ ျဖစ္တဲ့ အမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔က လြယ္ပါ တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၂ ဇူလုိင္ရဲ႕ အေရွ႕မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ကေတာ့ ႏုိင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ တရားရံုးက လက္ခံတယ္ဆုိတဲ့ စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာကို ေဖာ္ျပထားတာရွိပါတယ္။ ၂၀၀၂ ဇူလုိင္ေရွ႕မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတယ္။ ဥပမာ အေရးအခင္းတခုမွာ  သတ္ျဖတ္ပစ္တယ္။ စာရင္းဇယားမရဘူးခင္ဗ် အတိအက်။ အခုဇူလိုင္၇ရက္နဲ ႔ပါတ္သက္ၿပီး စာရင္းဇယားေတြနဲ႔ လုိက္တဲ့ အခါ ေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ စာရင္းဟာ ကိုေအာင္ထြန္းရဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈ သမိုင္းထဲမွာ ေလးဆယ္ေလာက္ပဲေတြ႔တယ္။ ဒါထက္မကဘူး အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့စာရင္းေတြကို ျပည္သူေတြ၊ ေက်ာင္းသားအဖြဲ႔အစည္းေတြက လိုက္လံစုစည္းၿပီးေတာ့ တရားရံုးဆြဲ တင္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္ခင္ဗ်။ အဲဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံေရွ႕ေနမ်ား ေကာင္စီနဲ႔ Global justice ကုိ တင္တယ္ေပ့ါဗ်ာ။ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ရွိတယ္။ ဒီလုိပဲ တျခားျခား ႏုိင္ငံတကာ အဖဲြ႔အစည္းေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီးေတာ့ တရားရံုးမွာတင္ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားၾကဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ BLCက ဦးေဆာင္ဦးရြက္လုပ္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္ခင္ဗ်။"

ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ားအဖြဲ ႔ခ်ဳပ္ႏိုင္ငံျခားေရးရာ တာ၀န္ခံကိုမင္းႏိုင္ကလည္း ျမန္မာျပည္မွာ စစ္အာဏာရွင္ရွိေနသေရြ ႔ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြရွိေနဦးမွာပဲလို႔ဆိုပါ တယ္။

" ၇ ဇူလုိင္ အေရးအခင္းကေန စလိုက္မယ္ဆုိရင္ ဒီေခတ္မွာ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြက ရပ္တန္႔ခဲ့တာ မေတြ႔ပါဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွလည္း ရပ္တန္႔သြားမယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မယူဆဘူးခင္ဗ်။ ၆၂ကစမယ္ဆုိရင္ ၇၄၊ ၇၅၊ ၇၆လို သမုိင္းေတြ ရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ ၈၈ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ဆံုး စက္တင္ဘာ လႈပ္ရွားမႈနဲ႔တဲြတဲ့ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြက ေတာက္ေရွာက္ရွိခဲ့တယ္။ ေက်ာင္းသား သမဂၢေပၚေပါက္ဖုိ႔ဆုိရင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ မရွိမွ ျဖစ္မယ္။ ဒီ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ရွိေနသ၍ကေတာ့ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြက ဆက္ၿပီးေတာ့ ရွိေနဦးမွာပဲလို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာခ်င္ပါတယ္။"

လူ႔ေဘာင္သစ္ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီရဲ ႔ဥကၠဌ ကိုေအာင္မိုးေဇာ္ကလည္း ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြဟာ သမိုင္းနဲ႔ခ်ီၿပီးအခိုင္ အမာရွိလာတာေၾကာင့္ ေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္လုပ္လုိ႔မရႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုပါတယ္။

"ဇူလိုင္၇ရက္ စိတ္ဓာတ္ဆုိတာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႔က်င္တဲ့ စိတ္ဓာတ္ပဲျဖစ္တယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တယ္။ ဗမာျပည္မွာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ စၿပီး အေျခခ်ဖုိ႔ ႀကိဳးစားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းသားေတြက ဒါေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္ျဖစ္တယ္၊ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္ဆုိတာကို အျမစ္ကလွန္ရမယ္ဆုိတာကို မီးေမာင္းထုိးျပလိုက္တဲ့ ပြဲလည္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီ ဇူလိုင္ ၇ရက္ စိတ္ဓာတ္ကို ယေန႔အခ်ိန္အထိ ေက်ာင္းသား မ်ိဳးဆက္ အဆက္ဆက္က ကိုင္ဆဲြတုန္းပဲျဖစ္တယ္။ စက္တင္ဘာ လႈပ္ရွားမႈအထိ ဆက္လက္ တုိက္ပဲြ၀င္ေနတယ္။ ေနာက္ထပ္ မ်ိဳးဆက္သစ္ ေက်ာင္းသားေတြကလည္း အဲဒီ စိတ္ဓာတ္နဲ႔ အၿပီးကို္င္ၿပီး ဆက္ႀကိဳးစားသြားဦးမယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ ယံုၾကည္တယ္။"

လက္ရွိအေျခအေနေတြမွာလည္း ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈေတြကို စစ္အစိုးရဘက္က မ်က္ေျခမျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ၿပီးဖိႏွိပ္ေန သလိုပဲ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဘက္ကလည္း အခြင့္အခါအလိုက္စစ္အစိုးရဆန္႔က်င္ေရးနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရးေတြကို ေတာင္းဆိုေနၾကတုန္းပါ။ အက်ဥ္းေထာင္ေတြထဲမွာလည္း ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြကိုႏွစ္ရွည္ဖမ္းဆီးထားဆဲျဖစ္ သလို သူတို႔အားလံုးလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံတကာကလည္းေတာင္းဆိုေနၾကပါတယ္။ ၁၉၆၂ ဇူလိုင္၇ ရက္ကစခဲ့ တဲ့ဇာတ္လမ္းဟာ ဒီကေန႔အထိ အဆံုးသတ္လို႔မရႏိုင္ေသးဘူးလို႔ပဲေျပာရမွာပါခင္ဗ်ား။