စေတာ့ရွယ္ယာေစ်း ေစာင့္ၾကည့္ ေနၾကသည့္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ မြန္ဘိုင္း ၿမိဳ႕က စီးပြားေရးသမားတခ်ိဳ႕ (ေအာက္တိုဘာ ၁၀၊ ၂၀၀၈)

အတိုးႏႈန္းေတြ ေလွ်ာ့ခ်လိုက္ေပမယ့္လည္း အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ေငြေၾကးေစ်းကြက္မွာ စေတာ့ရွယ္ရာ ေရာင္းခ်မႈေတြ မေန႔က ရာခုိင္ႏႈန္း ထပ္ၿပီး က်သြားပါတယ္။ ဒီကေန႔လည္း အာရွနဲ႔ ဥေရာပ စေတာ့ေစ်းကြက္ေတြမွာ ေစ်းေတြ ထပ္က်ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနေတြေပၚမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက အစိုးရိမ္ ႀကီးေနၾကတဲ့ အေၾကာင္း ဗီြအိုေအ သတင္းေထာက္ေတြ က သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ကိုေဇာ္၀င္းလႈိင္က တင္ျပထားပါတယ္။

မေန႔က အေမရိကန္ႏိုင္ငံ နယူးေယာက္ၿမိဳ ႔က Wall Street ေငြေၾကးေစ်းကြက္ အႀကီးအက်ယ္ အေရာင္းထိုင္းခဲ့တဲ့ ေနာက္ပိုင္း ဥေရာပနဲ႔ အာရွ က စေတာ့ရွယ္ရာ ေစ်းကြက္ေတြ မွာလည္း ဒီကေန႔ ေစ်းေတြ ထိုးက်ခဲ့ပါတယ္။ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္ နဲ႔ ဂ်ာမဏီ ႏိုင္ငံေတြက စေတာ့ေစ်းကြက္ေတြ စဖြင့္တဲ့အခ်ိန္မွာ အေရာင္းအ၀ယ္ေတြက ၁၀ % က်ဆင္း ခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက နစ္ေကး စေတာ့ေစ်းကြက္ မွာလည္း ေစ်းပိတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ၁၀ % ေလာက္ က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း အႀကီးမား ဆံုးရႈံးမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ 

အိႏိၵယ၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ထိုင္း၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ၾသစေတးလ်၊ နယူးဇီလန္၊ မေလးရွား ႏိုင္ငံေတြ မွာလည္း ရွယ္ရာ ေစ်းေတြ ဒီကေန႔ က်ပါတယ္။ ထိုင္၀မ္ စေတာ့ေစ်းကြက္ ကေတာ့ ဒီကေန႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသားေန႔ ျဖစ္လို႔ ပိတ္ပါတယ္။အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံက ေစ်းကြက္ကေတာ့ ဒီကေန႔ အထိ ၃ ရက္ ဆက္တိုက္ ပိတ္ထားတုန္းပါ။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြကို အကာအကြယ္ ေပးတဲ့ အေနနဲ႔ေရာ၊ ေနာက္ထပ္ ေစ်းေတြ ဆက္ၿပီး မက်ေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့ အေနနဲ႔ေရာ အခုလို ပိတ္ထားတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ တနလၤာေန႔က်ရင္ေတာ့ ျပန္ဖြင့္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ အရင္းေစ်းကြက္ ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ဖက္ဒ္ ရာမနီ ကေျပာပါတယ္။

"တနလၤာေန႔က်ရင္ ျပန္ဖြင့္ႏိုင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ပိုေကာင္းတဲ့ ျပင္ဆင္မႈေတြ လုပ္ရပါလိမ့္မယ္။ ေစ်းကြက္က ေတာ္ေတာ္ သဘာ၀မက်ပဲ ျဖစ္ေနတာပါ။ ေစ်းကြက္ထဲကို မွန္ကန္တဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြ က်ေနာ္တို႔ ေပးရပါလိမ့္မယ္။ အဲဒါဆိုရင္ ပိုၿပီး ယုတၱရွိရွိ၊ သဘာ၀က်က် ေစ်းကြက္က ဆံုးျဖတ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ အင္ဒိုနီးရွား ေစ်းကြက္ ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ေျပာသြားခဲ့တာပါ။ ဒီတပတ္အတြင္း အင္ဒိုနီးရွား စေတာ့ေစ်းကြက္မွာ ၂၀ % ေက်ာ္ က်ဆင္းခဲ့ပါတယ္။ အိႏိၵယ ႏိုင္ငံက အႀကီးဆံုး ပုဂၢလိက ဘဏ္ျဖစ္တဲ့ ICICI ရဲ ႔ ရွယ္ရာေတြလည္း ဒီကေန႔ ၂၀ % ေက်ာ္ က်ခဲ့တဲ့ အတြက္ ေတာ္ေတာ္ အထိနာခဲ့ပါတယ္။"

ဒီလိုအေျခအေနေတြေၾကာင့္ အာရွက အစုရွယ္ရာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္သူေတြဟာ သူတို႔ရဲ ႔ ရွယ္ရာေတြကို တုန္တုန္လႈပ္လႈပ္နဲ႔ ထုတ္ေရာင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီတပတ္ထဲမွာ ကမၻာတ၀ွမ္းက စေတာ့ရွယ္ရာ ေစ်းကြက္ေတြ အတြင္း ၆ ထရီလွ်ံ ေက်ာ္ေက်ာ္ ဆံုးရႈံးခဲ့တာပါ။ ေနာက္ႏွစ္ထဲ အထိကို အခု ေငြေၾကး ျပႆနာ က ဆက္ၿပီး သြားေန လိမ့္ဦးမယ္လို႔ စီးပြားေရး သံုးသပ္သူေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား တြက္ခ်က္ ထားၾကပါတယ္။

မေန႔ကလည္း နယူးေယာက္က ေဒါင္းဂ်ံဳး စေတာ့ေစ်းကြက္ ပိတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ၇ % ေစ်းက်သြားလို႔ ဒါဟာဆိုရင္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ က စၿပီး ေဒါင္းဂ်ံဳးရဲ ႔ အနိမ့္ဆံုး အေျခအေနပါပဲ။

David Gertz ဟာ High Mark ေငြေၾကးလုပ္ငန္းက ကုန္သည္တဦးပါ။ သူ က - "ေစ်းကြက္ေတြကို လည္ပတ္ဖို႔ အတြက္ အခုလိုမ်ိဳး က်ေနာ္တို႔ ေၾကာက္မေနခ်င္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အဲဒီလို ေၾကာက္ရမယ့္ အေနအထား က ေရာက္လာေနပါၿပီ။ လုပ္ငန္းမွာက အခုလို ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြက သိပ္ၿပီး အေရးပါတဲ့ ကိစၥပါ။" - လို႔ ေျပာပါတယ္။

ခ်ီကာဂို ေငြေၾကးကုန္သြယ္မႈ လုပ္ငန္းက Scott Nations ဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ကလည္း အခုလို ေျပာပါတယ္။

"အစိုးရက ေဒၚလာဘီလ်ံ ၇၀၀ သံုးၿပီး ၀င္ကူညီမယ္ ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ တကယ္ပဲ မွန္ကန္တဲ့ လုပ္ရပ္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေငြေၾကးစံနစ္ထဲကို ေငြေတြ ေရာက္လာဖို႔က ၄၅ ရက္ေလာက္ ၾကာေနမယ္ ဆိုရင္ ဒီ ၄၅ ရက္ ၾကားထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ က ဒုကၡေရာက္ေနဦးမွာပါ။"

ဒီကေန႔ ေသာၾကာေန႔မွာ G-7 လို႔ ေခၚတဲ့ စက္မႈထိပ္သီး ၇ ႏိုင္ငံက ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ေတြရဲ႕ အစည္းအေ၀းကို အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးဌာနမွာ က်င္းပဖို႔ ရွိပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ ၁၄ လမွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ က စၿပီး ျဖစ္ပါြးခဲ့ၿပီး ဥေရာပနဲ႔ ကမၻာတ၀ွမ္းကို ျပန္႔ႏွံသြားခဲ့တဲ့ ေခ်းေငြ အက်ပ္အတည္း ကိစၥ အေရးေပၚ အေျခအေနေတြကို ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးေတြ ေဆြးေႏြးၾကပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီမွာ ကမၻာ့ဘဏ္ရဲ ႔ ဥကၠဌ ေရာဘတ္ဇိုးလစ္ခ္ လည္း ပါ၀င္မွာပါ။ ေငြထုတ္ေခ်းမႈ ေတြ ပုံမွန္ ျပန္စႏိုင္ေရး ေစ်းကြက္ေတြကို ရပ္တန္႔မေနေအာင္ လုပ္ဖို႔ ကိစၥေတြကို ဘ႑ာေရး ဆိုင္ရာ အရာရွိႀကီးေတြ က ေဆြးေႏြးၾကလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ မနက္ျဖန္ စေနေန႔ မွာလည္း အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ဟင္နရီ ေပၚလ္ဆန္ ကလည္း စက္မႈထြန္းကားၿပီး ဖြင့္ၿဖိဳးတဲ့့ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ ၂၀ က ဗဟိုဘဏ္ အႀကီးအကဲေတြ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ အထူး ေဆြးေႏြးပြဲတခုကို က်င္းပသြားဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။