ျမန္မာ-လာအုိ-ထုိင္း-ဗီယက္နမ္ စတဲ့ အာဆီယႏုိင္ငံေတြက မူးယစ္ေဆးျပႆနာဟာ တရုတ္ျပည္အထိ ေရာက္ရွိေနတဲ့အတြက္ တရုတ္အစုိးရဟာ အာဆီယံနဲ႔ ပူးတြဲၿပီး မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရး လုပ္ေနတာ အေတာ္ေလးၾကာေနပါၿပီ။ ျမန္မာ့ဘိန္းျဖဴဟာ အေမရိကန္အထိ ေရာက္ေနတုန္းမုိ႔ အေမရိကန္အစုိးရကလည္း ဒီကိစၥကုိ စိတ္ဝင္းစားပါတယ္။
ရွမ္းျပည္နယ္က မူးယစ္ေဆးဟာ လမ္းေၾကာင္းေလးခုက ထြက္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ထုိင္းႏိုင္ငံ သုိ႔မဟုတ္ ရန္ကုန္-ေမာ္လၿမိဳင္ကတဆင့္ မေလးရွား၊ စကၤာပူအထိ မူးယစ္ေဆး တင္ပုိ႔တာကုိ ေတာင္ဘက္လမ္းေၾကာင္းလုိ႔ ေခၚပါတယ္။ လာအုိ-ဗီယက္နမ္ ကတဆင့္ ျဖန္႔ေဝတာဟာ အေရွ ႔ဘက္လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္ကုိ တင္ပုိ႔တာဟာ ေျမာက္ဘက္လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ယူနန္ ေရာက္သြားတဲ့ မူးယစ္ေဆးဟာ ေဟာင္ေကာင္-မကာအုိ ကတဆင့္ ကမာၻကုိ ျဖန္႔ေဝပါတယ္။ အင္ဒီယား၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ကတဆင့္ ျဖန္႔တာကုိေတာ့ အေနာက္ဖက္လမ္းေၾကာင္းလို႔ ေခၚပါတယ္။
ပထဝီအေနအထားအရ ေတာင္တန္းေတြမ်ားတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ လာအုိႏိုင္ငံဟာ ဘိန္းစုိက္ပ်ဳိးဖို႔ အေျခအေနကုိ ဖန္တီးထားသလုိ ျဖစ္ေနပါတယ္။ လာအုိႏုိင္ငံဟာ ျမန္မာ၊ တရုတ္၊ ကေမာၻဒီးယား၊ ထုိင္း၊ ဗီယက္နမ္ တုိ႔နဲ႔ ဆက္စပ္ေနၿပီး ကီလုိမီတာ ၅၀၀၀ ေက်ာ္ ရွည္လ်ားတဲ့ နယ္စပ္ေဒသ ရွိေနတဲ့အတြက္ မူးယစ္ေဆး သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ရာမွာ အေရးႀကီးတဲ့ ျဖတ္လမ္းျဖစ္ေနပါတယ္။
ယူနန္နယ္စပ္ဟာ ကီလုိမီတာ ၄၀၀၀ ေက်ာ္ ရွည္လ်ားၿပီး ကားလမ္းကဝင္တဲ့ နယ္စပ္ဂိတ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ ရွိတာမုိ႔ မူးယစ္ေဆးကုိ တားဆီးဖို႔ ခက္ခဲခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာ့မူးယစ္ေဆး အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံအားလုံးကုိ ေရာက္သြားတဲ့အတြက္ ျမန္မာ့ျပႆနာဟာ ေဒသဆုိင္ရာ ျပႆနာ ျဖစ္လာပါတယ္။
တရုတ္ နဲ႔ အာဆီယံ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္တဲ့ မူးယစ္ေဆးတုိက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလမွာ စတင္ခဲ့တာမုိ႔ သက္တမ္း ၉ ႏွစ္ ရွိသြားခဲ့ပါၿပီ။ ၂၀၁၅ မွာ အာဆီယံေဒသတခြင္လုံး မူးယစ္ေဆး ကင္းရွင္းရမယ္ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ၁၅ ႏွစ္ စီမံကိန္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဗမာစစ္အစုိးရကလည္း သံေယာင္လုိက္ၿပီး ၂၀၁၄ မွာ မူးယစ္ေဆး ကင္းရွင္းရမယ္လုိ႔ ေၾကညာထားပါတယ္။ တရုတ္-အာဆီယံ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရးကုိ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ စတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပမဲ့ ျမန္မာ-ထုိင္း-လာအုိ နဲ႔ ပူးတြဲလာခဲ့တာ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ကျဖစ္လုိ႔ ၁၉ ႏွစ္ ရွိလာခဲ့ပါၿပီ။ ေနာက္ေတာ့ ကုလသမဂၢ မူးယစ္ေဆးတုိက္ဖ်က္ေရးဌာနလည္း ပါဝင္လာခဲ့ၿပီး မဲေခါင္ေဒသႏုိင္ငံေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာပါတယ္။
ယူနန္-ျမန္မာ-ထုိင္း-လာအုိ က အစုိးရအမႈထမ္းေတြ ပူးတြဲၿပီး မဲေခါင္ျမစ္တေလွ်ာက္ မူးယစ္ေဆး ေမွာင္ခုိလုပ္ငန္း အေျခအေနကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆး တာေတြ လုပ္ေဆာင္လာပါတယ္။ မေလးရွား၊ အင္ဒုိနီးရွား နဲ႔ ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံေတြကလည္း တရုတ္နဲ႔ ပူးတြဲလုပ္ကုိင္လာၾကပါတယ္။ နယ္ျခားျဖတ္ ရာဇဝတ္မႈ အမ်ားအျပား ရွိေပမဲ့ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရးကုိသာ တရုတ္အစုိးရက ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ မူးယစ္ေဆး ဒဏ္ကုိ အခံရဆုံးဟာ တရုတ္ျပည္ ျဖစ္ေနလုိ႔ပါ။ တရုတ္ျပည္မွာ မူးယစ္ေဆး စားသုံးသူ ၁၅ သန္းေလာက္ ရွိမယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။
တရုတ္-အာဆီယံ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္မွာ အဆင့္ သုံးဆင့္ ရွိပါတယ္။ ပထမအဆင့္မွာ ပူးတြဲလုပ္ငန္းေတြရဲ ႔ မူးယစ္ေဆး ဥပေဒေတြကုိ အျပန္အလွန္ သိရွိနားလည္ႏိုင္ဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယအဆင့္မွာ သတင္းအခ်က္အလက္ ဖလွယ္ေရး၊ စုံစမ္းစစ္ေဆး ဖမ္းဆီးေရး၊ ရာဇဝတ္သား ပုိ႔ေပးေရး စတဲ့ အလုပ္ေတြ လုပ္ရပါတယ္။ တတိယအဆင့္ကေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ထားတဲ့ အေတြ႔အႀကံဳကုိ အေျချပဳၿပီး တရုတ္-အာဆီယံႏုိင္ငံအားလုံးမွာ တေျပတည္း က်င့္သုံးႏုိင္မယ့္ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒကုိ ျပဌာန္းၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမအဆင့္ကုိ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္က စတင္ၿပီး တျဖည္းျဖည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယအဆင့္ျဖစ္တဲ့ သတင္းဖလွယ္ေရး၊ အက်ဥ္းသားဖလွယ္ေရး စတာေတြကုိလည္း လက္ေတြ႔ လုပ္ကိုင္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တတိယနဲ႔ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ျဖစ္တဲ့ အားလုံးလက္နာ က်င့္သုံးရမည္ မူးယစ္ေဆးတုိက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ ကိစၥဟာ လြယ္မေရာင္နဲ႔ ခက္ခဲေနတဲ့ ကိစၥျဖစ္ေနတယ္လို႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။
အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာကုိ ရုိေသေလးစားရင္နဲ႔ ျပည္တြင္းမဝင္စြက္ဖက္ေရး မူေတြကုိ လိုက္နာေနရတဲ့အတြက္ ျပည္တြင္းအေျခအေနကုိ လုိက္ၿပီး ပူးတြဲလုပ္ကိုင္ရမယ့္ အတုိင္းအတာကုိ သတ္မွတ္ႏုိင္တာမ်ဳိးေတြ ရွိေနပါတယ္။ တဆက္တည္းမွာဘဲ မူးယစ္ေဆး ႏွိမ္ႏွင္းဖုိ႔ တာဝန္ယူထားတဲ့ အမႈထမ္းေတြထဲမွာ မူးယစ္ေဆးလုပ္ငန္းက အက်ဳိးအျမတ္ကုိ ခံစားေနရသူေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အားလုံး သေဘာတူတဲ့ ဥပေဒကုိ ႏုိင္ငံတုိင္းမွာ က်င့္သုံးဖုိ႔ ခက္ခဲတယ္ဆုိရင္ ေဒသဆုိင္ရာ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရး ပူးတြဲစီမံကိန္း ေအာင္ျမင္ဖုိ႔ အလားအလာ မရွိႏုိ္င္ဘူးလုိ႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။
တရုတ္-အာဆီယံ မူးယစ္ေဆးတုိက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္မွာ စစ္ေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကုိ အားမေပးတာ သိ္သာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အားလုံး လက္ခံႏုိင္မယ့္ မူးယစ္ေဆး တုိက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒကုိ ျပဌာန္းၿပီး ဒီ ဥပေဒအတုိင္း အေရးယူေဆာင္ရြက္သြားတာကုိဘဲ တရုတ္ က လုိလားပုံ ရပါတယ္။ စစ္ေရးအရ ပါဝင္စြက္ဖက္တာမ်ဳိး မရွိတဲ့အတြက္ အေမရိကန္ ပါဝင္ႏိုင္ဖို႔ လမ္းဖြင့္ထားတာကလည္း တရုတ္နဲ႔ အာဆီယံ အတြက္ အက်ဳိးရွိႏုိင္တယ္လုိ႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။
အီးေမးလ္
ပုံႏွိပ္ရန္
