ေရွ႕သီတင္းပတ္ထဲမွာ စင္ကာပူႏုိင္ငံမွာ က်င္းပမယ့္ အာရွပစိဖိတ္ေဒသ စီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ႔ APEC ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အစည္းအေ၀းမွာ အေမရိကန္သမၼတ ဘရက္အိုဘားမား တက္ေရာက္ၿပီး ကမၻာ့စီးပြားေရး အေျခအေန ေတြအျပင္ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ မျပန္႔ပြားေရးနဲ႔ ကမၻာ့ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲေရးဆိုင္ရာေတြကို ေဆြးေႏြးဖို႔ရွိပါတယ္။ APEC အစည္းအေ၀းရဲ႕ ေဘးပန္းမွာ က်င္းပမယ့္ အာဆီယံ-အေမရိကန္ အစည္းအေ၀းကိုေတာ့ ျမန္မာျပည္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ တက္ေရာက္မယ္၊ မတက္ေရာက္ဘူးဆုိတာ မေသခ်ာေသးေပမဲ့ အိမ္ရွင္ စင္ကာပူ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က တက္ေရာက္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနသလို ျမန္မာ့အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြကလည္း တက္ေရာက္ႏိုင္တယ္လို႔ ထင္ေၾကးေတြ ေပးေနၾက ပါတယ္။ အျပည့္စံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က အစီရင္ခံထားပါတယ္။

(၁၇) ႀကိမ္ေျမာက္ APEC ညီလာခံကို စင္ကာပူႏုိင္ငံမွာ ႏို၀င္ဘာလ ၈ ရက္ေန႔ကေန ၁၉ ရက္ေန႔အထိ က်င္းပမွာ ျဖစ္ပါ တယ္။ ေသာၾကာေန႔မွာေတာ့ ညီလာခံအႀကိဳ ေၾကညာခ်က္တေစာင္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ကမၻာ့စီးပြားေရး ျပန္ၿပီး နာလန္ထူ မယ့္ အရိပ္အေယာင္ေတြကို လတ္တေလာမွာ ျမင္ေနရေပမယ့္ အာရွပစိဖိတ္ ေဒသတြင္း ႏုိင္ငံေတြက အစိုးရေတြကေတာ့ စီးပြားေရး ျပန္ၿပီး ကေမာက္ကမ ၿပိဳကြဲမွာကို စိုးရိမ္ေနတုန္းပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စီးပြားေရး ခိုင္မာမႈရွိတာ မေသခ်ာမခ်င္း စီးပြားေရး ႏုိးထေစမယ့္ အစီအစဥ္ေတြကို ျပန္ၿပီး မရုတ္သိမ္းၾကဖို႔ တညီတၫြတ္တည္း ဆံုးျဖတ္ၾကဖို႔လည္း အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံေတြကို တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္၊ တရုတ္နဲ႔ ရုရွားႏုိင္ငံေတြ အပါအ၀င္ အဖြဲ႔၀င္ ၂၁ ႏိုင္ငံက ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ကမၻာ့စီးပြားေရး ျပန္ၿပီး နာလန္ထူလာဖို႔အျပင္ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြကို ေဆြးေႏြးၾကဖို႔ ရွိပါတယ္။ ဒီေဆြးေႏြးပြဲကို အေမရိကန္သမၼတ ဘားရက္အိုဘားမား လည္း တက္ေရာက္ဖို႔ရွိပါတယ္။ သမၼတ အုိဘားမား ဟာ APEC ညီလာခံကိုမသြားခင္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို အရင္သြားေရာက္ၿပီး ေဆြးေႏြးပြဲကအျပန္မွာေတာ့ တရုတ္နဲ႔ ေတာင္ ကိုရီးယား ႏိုင္ငံေတြကို ၀င္ေရာက္ဖို႔ရွိတယ္လို႔ သမၼတ အိမ္ျဖဴေျပာခြင့္ရ ေရာဘတ္ဂိတ္စ္ က ေျပာပါတယ္။

"သမၼတ အေနနဲ႔ APEC ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးဖို႔ရွိတဲ့အျပင္ ဒီညီလာခံမွာ အေရးပါတဲ့ ႏွစ္ႏုိင္ငံခ်င္း ေဆြးေႏြးမႈတခ်ိဳ႕ ကိုလည္း လုပ္ဖို႔ရွိတယ္လုိ႔ အသိေပးပါရေစ။ သမၼတ ေဆြးေႏြးဖို႔ စီစဥ္ထားတဲ့အထဲမွာ အဓိက ကမၻာ့စီးပြားေရး ၾကံ့ခိုင္မႈ အေျခအေနေတြကို ေဆြးေႏြးမွာပါ။ ဒါ့အျပင္ ေျမာက္ကိုရီးယား နဲ႔ အီရန္ႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ၊ ဒီႏွစ္ႏိုင္ငံနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ ေနတဲ့ ႏ်ဴကလီးယား မျပန္႔ပြားေရး ကိစၥေတြကုိလည္း မလြဲမေသြ ေဆြးေႏြးမွာပါ။ စြမ္းအင္ဆုိင္ရာ ျပႆနာေတြနဲ႔ ကမၻာ့ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ ကိစၥေတြကုိလည္း ေဆြးေႏြးမွာျဖစ္ပါတယ္။"

ေရရွည္စီးပြားေရး ႀကီးထြားမႈ ေဒသအႏွံ႔ျဖစ္ေပၚေစဖို႔ ေဆာင္ပုဒ္ကို ခ်မွတ္ထားတဲ့ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ APEC အစည္းအေ၀းကေန ၂၀၁၀ မွာ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရး ေဆြးေႏြးမႈေတြ အဆံုးသတ္ႏိုင္ဖို႔လည္း လ်ာထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ၂၀၅၀ ခုႏွစ္မွာ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ဓါတ္ေငြ႔ထုတ္လုပ္မႈကို ထက္၀က္အထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ဖို႔လည္း ေဆြးေႏြးၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။

APEC ညီလာခံမွာ ေဘးပန္း အျဖစ္နဲ႔ အာဆီယံ-အေမရိကန္ အစည္းအေ၀း က်င္းပဖို႔ရွိတာမို႔ ဒီအစည္းအေ၀းမွာ အာဆီယံ ၁၀ ႏိုင္ငံက ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အေမရိကန္သမၼတ ဘရက္အုိဘားမား တို႔ ေတြ႔ဆံုဖို႔ရွိပါတယ္။ ႏို၀င္ဘာလ ၃ ရက္ေန႔က အိမ္ရွင္ စင္ကာပူႏုိင္ငံရဲ႕ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီရွန္လြန္း (Lee Hsien Loong) က သူ႔အေနနဲ႔ ဒီအစည္းအေ၀းကို ျမန္မာ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သိန္းစိန္ တက္ေရာက္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္း က်ိဳတို သတင္းဌာနကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဒီအစည္းအေ၀းကို တက္ေရာက္ဖို႔ ရွိမရွိ မသိရေသးေပမဲ့ ျမန္မာ့အေရး ေလ့လာေနသူ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံက ပါေမာကၡ ေရွာင္ တဲန္နယ္လ္ (Sean Turnell) ကေတာ့ တကယ္လို႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး သိန္းစိန္ သာ အစည္းအေ၀းကို တက္ေရာက္ခဲ့ရင္ သူ႔ဘက္က ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီေရး ေျပာင္းလဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ တစံုတခုျပဖုိ႔ ႀကိဳးစားရမယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

"သူ အစည္းအေ၀းကို တက္ေရာက္ေကာင္း တက္ေရာက္ႏိုင္တယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ေျပာင္းလဲခ်မွတ္လိုက္တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ထိေတြ႔ဆက္ဆံေရး မူ၀ါဒမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္က ဒီမုိကေရစီေရး လုပ္ျပႏုိင္တဲ့အေပၚမွာ မူတည္တာမို႔ သူသာ တကယ္လို႔ အစည္းအေ၀း တက္ေရာက္လာခဲ့ရင္ ျမန္မာဘက္က ဘာေတြ အာမခံခ်က္ေတြ ေပးမယ္ဆိုတာ ျပသရေတာ့မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ သူ ဘာေတြ ကမ္းလွမ္းလာမယ္ဆိုတာက စိတ္၀င္စားစရာပါ။"

အေမရိကန္သမၼတ က ႏ်ဴကလီးယား ျပႆနာကို ဦးတည္ၿပီး ေဆြးေႏြးဖို႔ရွိတာမို႔ ဒီလို ေဆြးေႏြးခဲ့ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးဖို႔ ရွိတယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

"ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ မပ်ံ႕ပြားေရးကိစၥ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယား ရဲ႕ ဆက္ႏြယ္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အခုအခါ အေထာက္အထားေတြ ပိုၿပီး ရလာတာမို႔ အီရန္နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယား လို ႏ်ဴကလီးယား ျပႆနာကို ဦးတည္ေဆြးေႏြးရမယ့္ ႏုိင္ငံေတြထဲမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကိုလည္း စိုးရိမ္စရာ ႏိုင္ငံေတြထဲမွာ တႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးရဖို႔က ေသခ်ာပါတယ္။"

ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ သံယံဇာတ ႁကြယ္၀မႈကို အသံုးခ်ၿပီး ႏုိင္ငံသားေတြ ႁကြ၀လာေစေရးအတြက္ ျမန္မာ ေခါင္းေဆာင္ေတြက စီမံခန္႔ခြဲရမယ့္ကိစၥေတြကိုလည္း ေဆြးေႏြးဖို႔ သင့္ပါတယ္လို႔ မစၥတာ တဲန္နယ္လ္ က ေျပာပါတယ္။ အခုက်င္းပမယ့္ APEC ညီလာခံအတြင္း ႏို၀င္ဘာလ ၁၀ ရက္ကေန ၁၂ ရက္ေန႔အထိ က်င္းပမယ့္ ၀န္ႀကီးမ်ားအဆင့္ ေဆြးေႏြးပြဲကိုေတာ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္ လည္း တက္ေရာက္မယ္လို႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။