အာဖဂန္နစၥတန္ ေတာင္ပိုင္းက တာလီဘန္ေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အပိုင္းေတြမွာ အာဖဂန္နစၥတန္ရွိ အေမရိကန္ စစ္တပ္က အဓိကထိုးစစ္တရပ္ကုိ မေန႔တုန္းက စၿပီး ဆင္ႏႊဲခဲ့ပါတယ္။ တိုးမ်ားလာခဲ့တဲ့ တာလီဘန္ သူပုန္ေတြကို ႏွိမ္နင္းဖို႔အတြက္ အေမရိကန္သမၼတ အုိဘားမား (Barack Obama) လက္ထက္ ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာေအာက္မွာ ပထမဆံုး အဲဒီလို အဓိကထိုးစစ္တရပ္ကို ဆင္ႏႊဲခဲ့တာပါ။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစၥလမၼာဘတ္ၿမိဳ႕ကေန ဗီြအိုေအသတင္းေထာက္ ကက္သရင္း မက္ဒ္ဒပ္က္စ္ (Catherine Maddux) သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ဦးတင္ေမာင္သန္းက တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ၾကာသပေတးေန႔ မနက္ခင္းႀကီး အေမွာင္ေအာက္မွာ အေမရိကန္ မရိမ္းစစ္သားေတြ၊ အာဖဂန္နစၥတန္ စစ္သားေတြနဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ ဟယ္လ္မန္ျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း အတြင္းက်က်ထဲအထိ ၀င္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ခန္ဂ်ာ စစ္ဆင္ေရးအစ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ဆင္ေရးနာမည္က ဓားခုတ္ခ်က္လို႔ အဓိပၸာယ္ ရပါတယ္။ တပ္ၾကပ္ႀကီး ခ်ားလ္စ္ မာ့ရွ္ (Charles Marsh) ဟာ အေမရိကန္ ဦးေဆာင္တဲ့ မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႕ရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူပါ။

“အေမရိကန္နဲ႔ အာဖဂန္နစၥတန္ ပူးတြဲစစ္ဆင္ေရး ရည္မွန္းခ်က္က ဟယ္လ္မန္ျမစ္၀ွမ္းေဒသက လူေနထူထပ္တဲ့ အရပ္ေတြမွာ လံုၿခံဳေရး ရွိလာဖို႔နဲ႔ ေဒသခံ ျပည္သူေတြနဲ႔ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ထားတဲ့ အစိုးရၾကား အဆက္အသြယ္ရွိလာဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ၾသဂုတ္လမွာ တႏုိင္ငံလံုး က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ တည္ၿငိမ္လံုၿခံဳ စိတ္ခ်ရတဲ့ အေျခအေနေတြ ထူေထာင္ဖို႔ျဖစ္သလို အနာဂတ္မွာ လံုၿခံဳေရး ပိုရွိလာဖို႔လည္း ျဖစ္ပါတယ္။”

အာဖဂန္နစၥတန္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စစ္ေရးမဟာဗ်ဴဟာ အသစ္ကို သမၼတ ဘရက္ခ္ အုိဘားမားက ခ်ျပခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီစစ္ဆင္ေရးဟာ ပထမဆံုး အဓိကက်တဲ့ စစ္ဆင္ေရး ျဖစ္ပါတယ္။ အာဖဂန္နစၥတန္ကို အသစ္ေရာက္လာခါစ အေမရိကန္စစ္သား ၄,၀၀၀ ေလာက္နဲ႔ အာဖဂန္နစၥတန္ စစ္သား ၆၅၀ တို႔ ပါ၀င္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ေလေၾကာင္းကေရာ၊ ကုန္းေၾကာင္းကပါ ဟယ္လ္မန္ျပည္နယ္ထဲ ၀င္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျပည္နယ္ထဲကေန စစ္ေသြးႂကြေတြကို ႏွင္ထုတ္ပစ္ဖုိ႔ ၿဗိတိသွ်တပ္သား ၅၀၀ ေလာက္လည္း အရင္အပတ္တုန္းက စစ္ဆင္ေရးတရပ္ကို ဦးေဆာင္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒီျပည္နယ္က တာလီဘန္ေတြ အားေကာင္းတဲ့နယ္ပါ။ အာဖဂန္မွာ ဘိန္းကို ထိပ္ဆံုးက ထုတ္ေနတဲ့ ေဒသပါ။

ဟယ္လ္မန္ျပည္နယ္မွာ သူပုန္ရွင္းသြားခဲ့ရင္ အာဖဂန္နစၥတန္ တပ္ဖြဲ႕ေတြက လႊဲေျပာင္း တာ၀န္ယူလိမ့္မယ္လို႔ အေမရိကန္စစ္တပ္က ေျပာပါတယ္။

ေဂ်ာရစ္ ကမ္မင္ဂါ (Jorrit Kamminga) ဟာ International Council on Security and Development အဖြဲ႕မွာ အႀကီးတန္း မူ၀ါဒေရးရာ ပိုင္းျခားသံုးသပ္သူ ျဖစ္ပါတယ္။ ဟယ္လ္မန္ျပည္နယ္မွာ နယ္ေျမေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ကိုင္တြယ္ႏိုင္ေအာင္ အေမရိကန္နဲ႔ ေနတိုးတပ္ဖြဲ႕ေတြက ထပ္ခါ ထပ္ခါ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကပါတယ္။ ပိုမိုႀကီးမားၿပီး ရဲရဲတင္းတင္း အခုလို ႀကိဳးစားၾကည့္ျပန္တာကို ကမ္မင္ဂါက သံသယရွိပါတယ္။ ေဒသခံ ျပည္သူေတြရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ေတြကို မျဖည့္ဆည္းဘဲ ေအာင္ျမင္ပါ့မလားလို႔ သူ သံသယရွိပါတယ္။

“ဒီကိစၥက တပ္ေတြကိုပို႔ၿပီး ေနရာခ်ထားတဲ့ ကိစၥေလာက္ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီကိစၥက တိုက္ပြဲေတြ ၿပီးသြားတဲ့ေနာက္ ဒီစစ္တပ္ေတြက ဘာလုပ္သလဲ ဆိုတဲ့အေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျခခံအားျဖင့္ဆိုရင္ တာလီဘန္သူပုန္ေတြအေပၚ ပထမဆံုး ေအာင္ႏုိင္သြားတဲ့အခါ ဘာလုပ္သလဲ ဆိုတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး လုပ္ငန္းေတြ၊ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားေရး အလုပ္ေတြမွာလည္း ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ စိတ္ႏွလံုးကို သိမ္းက်ံဳးယူႏုိင္မယ့္ မဟာဗ်ဴဟာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်ေနာ္တို႔ ေျပာေနခဲ့တဲ့ အဲဒီမဟာဗ်ဴဟာကို အခုလုပ္ရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ တကယ့္ လူေတြရဲ႕ဘ၀မွာ ဒါကို တကယ္ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ေသးပါဘူး။”

သမၼတအိုဘားမားရဲ႕ အဓိကက်တဲ့ ပန္းတိုင္ေတြအနက္က တခုကေတာ့ အာဖဂန္နစၥတန္မွာ အရပ္သားေတြ အေသအေပ်ာက္ျဖစ္မွာကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းအားျဖင့္ ေဒသခံ ျပည္သူေတြၾကားမွာ ယံုၾကည္မႈ ျပန္လည္တည္ေဆာက္တာပါပဲ။ အာဖဂန္မွာ စစ္ေသြးႂကြေတြကို တိုက္ရာမွာ ေလေၾကာင္းက အျပင္းအထန္ တုိက္ခိုက္တဲ့ နည္းလမ္းအေပၚ အႀကီးအက်ယ္ အားထားေနရပါတယ္။ အဲဒီလိုတုိက္ခုိက္ရင္း အရပ္သားေတြ ေသရတယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥကို ေဒသခံ ျပည္သူေတြက အလြန္႔ကို မခံမရပ္ႏုိင္ ျဖစ္ေနၾကတာပါ။

ျပန္ၿပီးျပင္ဆင္ထားတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာေအာက္မွာ အရပ္သားေတြကို ကာကြယ္ေရးဟာ ထိပ္တန္းဦးစားေပးလုပ္ငန္း ျဖစ္ပါတယ္လို႔ အာဖဂန္နစၥတန္ဆိုင္ရာ အေမရိကန္တပ္မႉး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စတန္ေလ မက္ ခ႐ုိင္စတယ္လ္ (Stanley McChrystal) က ေျပာပါတယ္။

သမၼတရဲ႕ စစ္မဟာဗ်ဴဟာအသစ္မွာ ေနာက္ထပ္ အေမရိကန္တပ္သား ၂၁,၀၀၀ ခ်ထားေရးလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္အကုန္မွာ အာဖဂန္နစၥတန္မွာရွိတဲ့ အေမရိကန္တပ္ေတြဟာ ခန္႔မွန္းတပ္သား ၆၈,၀၀၀ ထိ ၂ ဆတိုးလာလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားရပါတယ္။

ဟယ္လ္မန္ျပည္နယ္ဟာ ပါကစၥတန္ နယ္စပ္တေလွ်ာက္ ရွိေနတာမို႔ မဟာဗ်ဴဟာ က်ပါတယ္။ တရားမ၀င္ ဘိန္းအေရာင္းအ၀ယ္က အလုပ္ျဖစ္ေနၿပီး တိုက္ေနၾကသူေတြနဲ႔ လက္နက္ေတြက နယ္ျခားကို လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔ ျဖတ္ႏိုင္ေနၾကပါတယ္။

ၾကာသပေတးေန႔က စခဲ့တဲ့ ထိုးစစ္ေၾကာင့္ ပါကစၥတန္ဘက္မွာ ရတက္မေအးျဖစ္တာေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ထိုးစစ္စၿပီး နာရီအေတာ္ၾကာမွာပဲ ပါကစၥတန္စစ္တပ္က သူ႔တပ္ေတြကို ေနရာေရႊ႕ေျပာင္း ခ်ထားလိုက္ပါတယ္။ ဟယ္လ္မန္စစ္ဆင္ေရးေၾကာင့္ ထြက္ေျပးလာၾကမယ့္ စစ္ေသြးႂကြေတြကို ပိတ္ဆို႔ထားဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။