ရခုိင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲကြ်န္း ေက်ာ္က္ျဖဴဆိပ္ကမ္းက တရုတ္နယ္စပ္အထိ ကီလုိမီတာ (၁၀၀၀) ေက်ာ္ရွိတဲ့ ဓါတ္ေငြ႔နဲ႔ ေရနံပုိက္လုိင္း တည္ေဆာက္ေရး စတင္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနၿပီလုိ႔ သိရွိရပါတယ္။ ယူနန္ျပည္နယ္ ကုမင္ၿမိဳ ႔အထိ ပုိက္လုိင္းသြယ္ယူၿပီး အဲဒီက တဆင့္ ေဂြ႔ေဂ်ာင္ နဲ႔ ဂြမ္ရွိျပည္နယ္ေတြအထိ ဆက္သြားမွာမုိ႔ ကီလုိမီတာ (၃၀၀၀) နီးပါးရွည္လ်ားမယ့္ ပုိက္လုိင္းပါပဲ။ ရခုိင္ကမ္းလြႏ္ ေရႊဓါတ္ေငြ႔ကုိ အႏွစ္ (၃၀) တရုတ္ျပည္ကုိ တင္ပုိ႔ဖုိ႔ ဗမာစစ္အစုိးရက သေဘာတူထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အာဖရိကနဲ႔ အေရွ ႔အလယ္ပုိင္းေဒသက တရုတ္ေရနံတင္ သေဘၤာေတြ သယ္ယူလာတဲ့ ေရနံစိမ္းကုိလည္္း ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္းကေန ယူနန္ကုိ ပုိက္လုိင္းနဲ႔ တင္ပို႔မွာမုိ႔ မလက္ကား ေရလက္ၾကားကုိ ေက်ာ္ျဖတ္တဲ့ ေရနံတင္သေဘၤာဦးေရ ေလ်ာ့နည္းသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမစ္ေခ်ာင္းေတာေတာင္ေတြကုိ ေက်ာ္ျဖတ္ရမယ့္ ပုိက္လိုင္းမုိ႔ ေလးငါး ႏွစ္ေလာက္ၾကာမွ ၿပီးစီးမယ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။

ရခိုင္ကမ္းလြန္ ပင္လယ္မွာ သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ ရွုာေဖြဖုိ႔ ေတာင္ကုိရီးယား ေဒဝူး (Daewoo) ကုမၼဏီ နဲ႔ ဗမာအစုိးရ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္က သေဘာတူခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အိႏိၵယအစုိးရပိုင္ ကုမၼဏီ (၂) ခုနဲ႔ ကုိဂတ္စ္ (Kogas) ကိုရီးယား ဓါတ္ေငြ႔ကုမၼဏီတုိ႔ ပါဝင္လာၾကပါတယ္။ ကမာၻ႔အဆင့္မီ သဘာဝဓါတ္ေငြ႔တြင္းႀကီးကုိ ေတြ႔ရွိေၾကာင္း ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ အေစာပုိင္းမွာ ေၾကညာပါတယ္။ ေတာင္ကုိရီးယား၊ အိႏိၵယ၊ ဂ်ပန္၊ ထုိင္း နဲ႔ တရုတ္တုိ႔ ဓါတ္ေငြ ဝယ္ယူဖုိ႔ ၿပိဳင္ဆုိင္ၾကေပမဲ့ တရုတ္ကုိေရာင္းဖုိ႔ ဗမာစစ္အစုိးရက ဆုံးျဖတ္ပါတယ္။

သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ ထုတ္ယူမႈေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္က်င္ ထိခုိက္မွာကုိ စုိးရိမ္တဲ့အတြက္ ရခုိင္ျပည္သားအရပ္သားေတြက ၂၀၀၂ မွာ Shwe Gas Movement လုိ႔ေခၚတဲ့ ေရႊဓါတ္ေငြ႔အဖြဲ႔ကုိ တည္ေထာင္ပါတယ္။ အခုေတာ့ ရခုိင္၊ ဘဂၤလားေဒရွ္ နဲ႔ အိႏိၵယ အေျခစုိက္ အရပ္သားေတြလည္း ပါဝင္ေနပါတယ္။ အလားတူ အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္တဲ့ Arakan Gas Watch ရခုိင္ဓါတ္ေငြ႔အဖြဲ႔ကုိ ၂၀၀၆ မွာ တည္ေထာင္ၿပီး ေရနံနဲ႔ ဓါတ္ေငြ႔ စီမံကိန္းေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေနပါတယ္။ ေရႊဓါတ္ေငြ နဲ႔ ရခုိင္အဖြဲ႔၊ အလုပ္သမားအဖြဲ႔ စတာေတြနဲ႔လည္း အဆက္အသြယ္ရွိၾကပါတယ္။

ဗမာစစ္အစုိးရရဲ ႔ စီးပြားေရး၊ စစ္ေရးစီမံကိန္းေတြကုိ အမ်ားျပည္သူ သိရွိရေအာင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာတာမ်ဳိး မရွိတဲ့အတြက္ လြတ္လပ္တဲ့ တသီးပုဂၢလိ NGO အဖြဲ႔ေတြက ကုိယ္တိုင္ကြင္းဆင္းေလ့လာၿပီး အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ပါတယ္။ အမိန္႔အာဏာသုံးၿပီး သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ ေရာင္းခ်ပုံကုိ ေရႊဓါတ္ေငြ႔အဖြဲ႔က Supply and Command ေရာင္းလုိအားနဲ႔ အမိန္႔အာဏာ ဆုိတဲ့ စာမ်က္ႏွာ (၆၀) အစီရင္ခံစာကုိ ၂၀၀၆ က ထုတ္ေဝခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ကုမၼဏီေတြ ေရနံရွာေဖြမႈေၾကာင့္ ရမ္းၿဗဲကြ်န္းသူကြ်န္းသားေတြ ဒုကၡေရာက္ရပံုကုိ ရခုိင္ဓါတ္ေငြ႔အဖြဲ႔က စာမ်က္ႏွာ (၄၀) အစီရင္ခံစာ မႏွစ္က ထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီ အစီရင္ခံစာေတြကသာ အစုိးရတပ္ေတြ ေသာင္းက်န္းပံုနဲ႔ ေဒသခံျပည္သူေတြ အတိဒုကၡ ေရာက္ရပံုကုိ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြန္ျပဴတာစာစဥ္မုိ႔ ျပည္တြင္းမွာ လူတုိင္းသိဖို႔ မလြယ္ပါဘူး။

ရခုိင္ကမ္းလြန္ကဓါတ္ေငြ႔ တရုတ္ကုိေရာင္းတဲ့အတြက္ ဗမာစစ္အစုိးရဟာ ႏွစ္စဥ္ေဒၚလာသန္းေပါင္း (၅၀၀) နဲ႔ သန္း (၈၀၀) ၾကား ရႏုိင္တယ္လုိ႔ ေရႊဓါတ္ေငြ႔အဖြဲ႔က ခန္႔မွန္းပါတယ္။ ဓါတ္ေငြ႔ေစ်းကုိလုိက္ၿပီး ဝင္ေငြအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိႏုိင္ေပမယ့္ ဗမာဘက္က ရရွိတဲ့ အျမတ္အစြန္းခြဲတမ္းဟာ စစ္အစိုးရလက္ထဲ ေရာက္သြားပါတယ္။ ေရနံနဲ႔ ဓါတ္ေငြ႔ရွာတုိင္း ေဒသခံေတြ ဒုကၡေရာက္ၾကပါတယ္။ ကမ္းလြန္ပင္လယ္မွာ ရွာေဖြေရးလုပ္ရင္ ငါးလုပ္ငန္းနဲ႔ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာ္ငးလုပ္သူေတြ ဒုကၡေရာက္ရပါတယ္။ ေရနံဓါတ္ေငြ႔ လုပ္ငန္းနဲ႔အတူ ပါလာသူကေတာ့ ဗမာအစုိးရတပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္က ရခုိင္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ အစုိးရတပ္ အနည္းအက်ဥ္းသာ စခန္းခ်ခဲ့ေပမဲ့ အခုေတာ့ တပ္ရင္းေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္ ရွိေနပါၿပီ။ ဗမာစစ္အစုိးရ စစ္တပ္ေတြမ်ားေလေလ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးဖ်က္မႈေတြမ်ားေလေလ ျဖစ္ေနပါတယ္။

တနသၤာရီ ကမ္းလြန္က ရတနာ နဲ႔ ရဲတံခြန္ဓါတ္ေငြ႔မ်ားကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံကုိ တင္ပုိ႔ဖို႔ ပိုက္လုိင္းေဆာက္ရာမွာ အစုိးရတပ္မားက ေဒသခံေတြကုိ အတင္းအဓမၼ ေျပာင္းေရႊ႔ခုိင္းၿပီး အတင္းအဓမၼ ခုိင္းေစတာကို တကမာၻလုံးက သိၾကပါတယ္။ ဓါတ္ေငြ႔ပုိက္လုိင္း တဘက္တခ်က္မွာ မုိင္ (၂၀) စီေလာက္ လုံၿခံဳေရးအတြက္ ရွင္းေပးရတာေၾကာင့္ ပုိက္လုိင္းတေလ်ာ္ကက ေက်းရြာအေျမာက္အမ်ား ေနရာေရႊ ႔ေျပာင္းၾကရပါတယ္။ အလြႏ္ရွည္လ်ားတဲ့ ျမန္မာ-တရုတ္ ပိုက္လုိင္းလုံၿခံဳေရးအတြက္ ေရႊ ႔ေျပာင္းေပးရမဲ့ ေက်းရြာအမ်ားႀကီး ရွိလိမ့္မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ပုိက္လိုင္းေစာင့္တပ္က ေဒသခံမ်ားကုိ ေခ်ာဆြဲတဲ့ ထံုးစံရွိပါတယ္။

ရတနာဓါတ္ေငြ႔လုပ္ငန္းမွာ အစုရွယ္ယာ ပါဝင္တဲ့ ယူနီကယ္ (Unicol) အေမရိကန္ ကုမၼဏီဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္မွာ တရားစြဲခံရပါတယ္။ အမႈကုိရင္ဆုိင္ရင္ ဗမာစစ္တပ္ က်ဳးလြန္တဲ့ လူသတ္မႈ၊ မုဒိမ္းမႈနဲ႔ အဓမၼေစခုိင္းမႈေတြ စစ္ေဆးခံရမွာ စုိးရိမ္တဲ့အတြက္ ေဒသခံေတြကုိ ေလ်ာ္ေၾကးေပးဖုိ႔ ယူနီကယ္ က ဆုံးျဖတ္ပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ေပးမွန္း မေၾကညာခဲ့ေပမဲ့ ပုိက္လုိင္းေဒသက ျပည္သူလူထုရဲ ႔ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး နဲ႔ ေနထုိင္မႈအဆင့္ တုိးတက္ေရး ေလ်ာ္ေၾကးေငြကုိ သံုးစြဲေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ျမန္မာ-တရုတ္ ပိုက္လိုင္းေဒသဟာ အလြန္က်ယ္ဝန္းတာမုိ႔ ေဒသခံျပည္သူေတြ မနစ္နာ မဆုံးရႈံးရေအာင္ ဘယ္သူက ကာကြယ္မွာလည္းဆုိတာ စဥ္းစားစရာ ျဖစ္ေနပါတယ္။