Kêmanîyên olî li Musilê raporta Rêxistina Çavdêrîya Mafên Mirovan nirxand
By Emîr Goran Musil 12/11/2009
Raportekey be em duwayeyî Rêxirawî Çavdêrî Mafî Mirovî Nêvnetewî
(Human Rights Watch) şikaye têde hêze Kurdekanî parêzgahî Musil lew tometbar
kirdibû, guwaye helsawin be towqandin û karî tundûtûjî li dijî kêmînyekanî
parêzgehî Nînowa weku Şebek û Mesîhî û Êzîdî û ew kêşeyî lênaw Kurd û Ereb û
wate Hewlêr û Bexda, em kêmînyane têda bûnete qurbanî.
Raporteke kardanewekî zorî be duwaw hebû.
Hikumetî Herêmî Kurdistan duweynê le beyannameyekî da tometekanî
raporteke red kirdew be propagandayekîj le qelem da.
Balam eger pirsyar le ew kêmînyaney bixoyan bikin ka raporteke ta çend rast e
yaxut be pêçewane, Qadir Selîm endamî Desteyî Balayî binkeyî Laleşî Êzdîyekan bo
Dengê Amerîka delêt;
"Ev raport bitir weku dîyar Hikumet Herêma Kurdistanê pê tawanbar
dikin ku ew hevrikîya navbera Hikumeta Kurdistanê û hikumeta Federal da eger
bûye ku rewşa Krîstîyan û Êzîdîyan û Şebekan têk biçit û zerarmendin di vê çendê
da Lê bi dîtina min eger em berê xwe
bidine wan egeran ku tawanbare ku nehêlit madda 140 cêbicê bibit çunkî madda
140 klîda çarserîyê ye. Bêguman ev
raport ew tiştên ku têda nivîsîne heta raddeyekê rastî heye; xelkê wan deveran
zerarmendin, lê weku me gotî ew alîyên me behs kirîn ew tehammul yan ku bitir barê
giran keftîye ser milê wan, tengezarî û zirarmendîya xelkê wan deveran berdewam
nebît."
Xatun Îblîn Anoya endamî Partî Neteweyî Aşûrî û endamî pêşuwî Encumenî
parêzgehî Musil jibo Dengê Amerîka lew barêwa sebaret be Mesîhîyekanî Musil
deduwêt:
"Raporteke hîç rastîyekî bo nîya we herwiha Kurd le duwayî awarekirdinî
Mesîhîyekanîj nînin, belku acendayektir le pişt awarebûnî Mesîhîyekan hebûn,
ewjî; rêxirawî El Qaîde û Hizbî Baas û herwiha hindê tundrewanî Îslamî bûn ke
hemîj stuyanî ew danewêtî Musil xalî bikin li Mesîhîyekan û tayfekanî tir. Dîrokekej ne wekî emro ye, belku le ser demî
Saddam Huseynîj Mesîhîyekanî navçekanî Tirkêf u Bertilleh raguezran. Êstaj dirêjepêderî ew bernameye. Paşan raporteke bahs le derkirdin û toqandinî
Kurdekanîj dekat ke Êzdîyekan e, çon Kurd Êzîdî derbikat le şarî Musil ke xoyan
Kurd bin."
Melle Salim Şebekî, serokî Desteyî Rawêşkarî Şebek be tundî lêdwanî dijî ew
raporte dedat û be zulm nawî debat û delê "Quwatî Pêşmerge û Hizbên Kurdîj li
mintiqê Şebek xizmetî mintiqî Şebek dikin, berdewam legel Şebekin û Şebek bexwo
mesulin le naw ew hizbekan, le naw ew hêzekan.
Ême qebul nakeyn ew tişte bê kirn, zulm e û edwan e li ser pêşmerge bît,
li ser ezabî Kurdistanî bît. Ême Şebek
zor razî ne be ew wez'ayî legel Kurdistan bîn."
Şayanî bahs e pêş du rojan Rêxirawî Çavdêrî Mafî Mirovî Nêvnetewî raportekî
sebaret be rewşî kemînîyekanî parêzgehî Nînova belaw kirdawa. Raporteke bûwa mawey turebûnî layanî Hikumetî
Herêmî Kurdistan û layanekanî tir ke raporteke bahsyan lêwe dekat. Hendekîj pêyan waye darêjeranî raporteke bo
layanekî Erebî û bo mebestekî siyasî be karyan hênawa, be taybetîj ke le
hilbijartinî giştî Iraq nêzîk debînewa Musilîj û be taybetî navçe cihê nakokekan
yekek e le navçe kêşeleserekan.