Kurdish ده‌نگی ئه‌مریكا 
ئه‌ركی ئێمه‌ ڕاگه‌یاندنه‌

ته‌‌نیا نوسین
گه‌‌ڕان

 
زانایان به‌رده‌وامن له‌ توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و ساوایانه‌ی له کاتی نوستن‌دا ده‌مرن


25/11/2006

زۆربه‌ی گیان له ده‌ستدانه‌ له‌ناکاوه‌کانی له‌ نێو منداڵانی ساوای ته‌ندروستی خوار
baby
ته‌مه‌نی یه‌ک ساڵه‌وه‌ ڕووده‌ده‌ن، هۆکاره‌کانیان هێشتا له‌ لێکۆڵینه‌وه‌دایه‌.  ئه‌م منداڵه‌ ساوایانه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی هیچ کێشه‌یه‌کیان هه‌بێت یاخود نه‌خۆش بن، شه‌و که‌ ده‌خه‌ون بۆ به‌یانی هه‌ڵناسنه‌وه‌ و که‌سوکاره‌کانیان بۆیان ده‌رده‌که‌وێت که‌ گیانیان له ده‌ستداوه‌.‌ 

ئه‌م منداڵانه‌ زۆربه‌یان ته‌مه‌نیان له نێوان یه‌ک بۆ شه‌ش مانگی‌یه‌وه‌ بوون و له وه‌رزی زستان‌دا گیانیان له ده‌ستداوه‌.  هه‌روه‌ها گیان له ده‌ستدانه‌کانیان له کاتی نوستن دا بووه‌ و کاتێک به‌ سه‌ر ده‌مدا نوستوون.

له یه‌كێک له توێژینه‌وه‌كاندا که له لایه‌ن نه‌خۆشخانه‌ی منداڵانی بۆستن و کۆلێجی پزیشکی هارڤه‌ر له ویلایه‌تی مه‌ساچوستسه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێت، زانایان‌ شتێکی نائاساییان له‌و به‌شه‌ی مێشکی ئه‌و منداڵانه‌دا به‌دی کردووه‌ که پێی ده‌گوترێت   "brainstems" و به‌رپرسه‌ له به‌رامبه‌ر ئه‌نجامدانی چالاکیه‌کانی له‌ش وه‌ک هه‌ناسه‌دان و لێدانی دڵ.... هتد.  ئه‌و شته‌ نائاساییه‌ش ئه‌وه‌بووه‌ که‌ ڕێژه‌ی بوونی هۆرمۆنی سێرۆتۆنین "serotonin" له‌ مێشکی ئه‌و منداڵانه‌دا هاوسه‌نگ نه‌بووه‌ و که‌م و زیادی کردووه‌.  ئه‌م هۆرمه‌نه‌‌ش به‌رپرسه‌ له‌ گه‌یاندنی نیشانه‌کان بۆ هه‌ناسه‌دان و ڕاگرتنی پله‌ی گه‌رمی له‌ش و توانای هه‌ڵسان‌ له‌ خه‌‌و‌.  له کاتێکدا که ئه‌م هۆرمه‌نه‌ له‌ له‌شی منداڵ‌دا زۆر بێت و هاوکاتیش منداڵه‌که‌ به‌سه‌ر ده‌مدا خه‌وێنرابێت ئه‌وا هۆرمه‌نه‌که‌ زیانبه‌خش ده‌بێت.

ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ڕوونی ده‌کاته‌وه‌ که‌وا هۆکارێکی بایلۆجی کیمایی له پشته‌وه‌ی گیان له ده‌ستدانه‌ سه‌رسوڕهێنه‌ره‌کانی منداڵانی خوار ته‌مه‌نی یه‌ک ساڵه‌وه‌یه‌.  له‌م کاته‌ی ئێستادا، ناتوانرێت جه‌خت له‌ بوونی نیشانه‌ی ڕوودانی ئه‌م گیان له ده‌ستدانه‌ له ناکاوانه‌‌ له منداڵانی ژیاودا ببینرێت.  به‌ڵام زانایان هیوا ده‌خوازن له داهاتوودا تاقیکردنه‌وه‌ی زیاتر له‌و باره‌یه‌وه‌ ئه‌نجام بده‌ن و بتوانن ئه‌و منداڵانه‌ ده‌ست نیشان بکه‌ن که له مه‌ترسیدان. هه‌روه‌ها کاریش له‌سه‌ر نه‌هێشتنی ئه‌و مه‌ترسی‌یه‌ بکه‌ن پێش ئه‌وه‌ی زۆر دره‌نگ بێت و بگاته‌ ڕاده‌ی گیان له ده‌ستدانی منداڵه‌که‌.

emailme.gif ئه‌‌م راپۆرته ئیمێل بكه
printerfriendly.gif بۆ چاپكردن
  نوێترین هه‌واڵ
ئه‌مه‌ریكایـیه‌كان به‌بۆنه‌ی ڕۆژی سه‌ربه‌خۆیی وڵاته‌كه‌یانه‌وه‌ ئاهه‌نگ ده‌گێڕن  Audio Clip Available

  هه‌واڵی زیاتر
میدیای ئێرانی ده‌ڵێت تاران وه‌ڵامی پـێشـنیازه‌كانی كۆمه‌ڵـی نێونه‌ته‌وه‌یی داوته‌وه‌  Audio Clip Available
ڕۆژی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌مریكا  Audio Clip Available
له‌ ئاكامی ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێـك له‌ كۆنسێرتێـكدا له‌ بیلاڕوسیا به‌لایه‌نی كه‌م 50 كه‌س بریندارده‌بن  Audio Clip Available
مۆگابی ده‌ڵێت ده‌بێت ئۆپـۆزیسـیۆن وه‌ك سه‌رۆكی وڵات قبوڵی بكه‌ن  Audio Clip Available
له‌شـكری ئه‌مریكا ده‌ڵێت هێزه‌كانی هاوپه‌یمان له‌ عێراق 2 میلیشـیای گومان لێـكراویان كوشـتووه‌  Audio Clip Available
كه‌مال مه‌جیدپـور ده‌ڵێت ئه‌گه‌رهاتوو هێرش بكرێته‌ سه‌ر ئێران ئه‌وا له‌دژی خه‌ڵـكه‌كه‌ی نابێت  Audio Clip Available
شیرین عه‌بادی هۆشـداری له‌ دژی هێرش بۆ سه‌ر ئێران ده‌دات  Audio Clip Available
یاسادانه‌رێـكی ئه‌مریكایی ده‌ڵێت به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سه‌رۆك بوش هانی مۆركردنی گرێبه‌ستی نه‌وتی عێراقی داوه‌
كۆمه‌ڵـگای نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌سـتخۆشی له‌ ڕزگاركردنی 15 بارمته‌كه‌ی كۆڵۆمبیا ده‌كات  Audio Clip Available
عه‌دنان مه‌نسـور سه‌باره‌ت به‌ نه‌چوونی دیمسـتۆرا بۆ خانه‌قین ده‌دوێت  Audio Clip Available
هێزه‌كانی عێراق 3 لایه‌نگری ئه‌لسه‌در له‌ باشوری وڵات ده‌سـتگیر ده‌كه‌ن  Audio Clip Available
حزبوڵڵا قایل بووه‌ دیله‌كان له‌گه‌ڵ ئیسرائیلدا ئاڵوگۆڕ بكات  Audio Clip Available
فه‌له‌سـتینیـیه‌ك به‌ لێخوڕینی سه‌رشـێتانه‌ی بڵدۆزه‌رێـك له‌ ئۆرشه‌لیم 3 كه‌س ده‌كوژێت  Audio Clip Available
وه‌زیری نه‌وتی ئێران ده‌ڵێت هێرش بۆ سه‌ر ئێران كار ده‌كاته‌ سه‌ر نرخه‌كانی نه‌وت  Audio Clip Available
سه‌عدی ئه‌حمه‌د پـیره‌ باس له‌ ڕۆڵی كورد له‌ كۆنگره‌ی سـۆسیال ئنته‌رناسیۆنال ده‌كات  Audio Clip Available