جمهور ریس بوش په دی وروستیو کې د افریقا د لوی صحرا څخه کتنه وکړه چیرته چی هغه په ملاریا او نورو روغتیایی ستونزو غور وکړ. 

هر کال په نړی کې د دری سوه پنځوسو نه تر پنځه سوه میلیونه پوری د ملاریا پیښی لیدل کیږی، او یو میلیون خلک د دغی بیماری له کبله مړه کیږی چې په افغانستان کې هم د ملاریا د کلنیو پیښو شمیر په تخمینی ډول د دوو نه تر دری میلیونو پوری رسیږی.

په تانزانیا کې د ملاریا د دغه روغتون سره جمهور رئیس بوش او میرمن  لورا بوش د هغو پشه خانو مرسته وکړه چې د غوماشو ضد درمل پرې شیندل شوی تر څو د مکروبونو مخنیوی وکړي. یواځې په تانزانیا کې هر کال د ملاریا له کبله د سل زرو نه زیاد خلک تلف کیږی.                                 

جمهور ریس بوش: "د ملاریا په وجه پیښ شوي تلفات حتمي نه دي چې رامنځ ته شي، هغه مړینه چې د ملاریا له کبله کیږي، د منلو وړ نده.‏" ‎‏                                                        

ملاریا د یو ډول پرازیت څخه را منځ ته کیږي چې د وینې جریان ته د غو ماشی د چیچلو په وسیله داخلیږی. د روغتیا د نړیوال سازمان د رپوټ له مخې  ملاریا هر کال په افریقایی هیوادونو کې یو میلیون خلک وژنی، چې زیاتره قربانیان یی له پنځو کالو څخه کم عمر لري.                                       

د ملاریا ضد هغه پنځه کلن پلان چې ښاغلی بوش په دوه زره پنځم کال کې د یو عشاریه دوه میلیاردو ډالرو په لگښت پیل کړی و، هدف یې په ١٥ افریقایي هیوادونو کې د ملاریا په وجه د مړینو د شمیر نیمایي ته راټیټول دي. 

دغه پروگرام د پنځویشت میلیونو څخه زیاتو خلکو سره په مختلفو برخو کې لکه ددغه بیماری ضد د درمل ورکړه، د صحی کارکونکو روزنه او د هغو درملو ورکول شامل دي چې په کورونو کې د ملاریا د غوملشو د خپریدو مخنیوی کوي.

ډیر شمیر ساینس پوهان وایي ددې مکروب د مخنیوي لپاره هر اړخیزه مبارزه په کار ده. امریکایي ساینس پوه ستیفن هوفمن د یو واکسین د جوړولو په هڅه کې دی. هغه خپل طبابت پریښود چې د درملو د تولید یوه فابریکه جوړه کړی چې سناریا نومي.

که څه هم په نړی کې اویا ډوله تجربوی واکسینونه شته خو ستیفن وایی سناریا د نورو نه توپیر لري ځکه هغه د ټولو پرازیتونو لپاره استعمالیږي.

‎

ستیفن د ملاریا ضد واکسینو په اړه وایي:  "د ملاریا بل هیڅ ډول واکسین نه دي لیدل شوي چې په سلو کې له دیرشو څخه تر څلویښتو پورې کسان چې واکسین پرې تطبیق شوي، د څو اونیو څخه زیات وژغوري. په داسې حال کې چې دغه واکسین لږ تر لږه د لسو میاشتو لپاره نوی فیصده ژغورونکی دی." ‎                                          

ستیفن وایی چې هغه او د هغه همکاران غواړی چې خپل دغه کار تر سپتمبر پوری د امریکا د خوراک او درملو اداری ته وړاندې کړې.

دوی هیله من دي چې دغه طبی آزموینه د کال تر پایه په روغتونونو کې شروع کړی.