ตั้งแต่กำแพงเบอร์ลินสลายไปเมื่อ 20 ปีมาแล้ว อดีตประเทศคอมมิวนิสต์ในยุโรปตอนกลาง และยุโรปตะวันออกหลายราย ตีตัวออกห่างจากรัสเซียโดยมีการปฏิรูปทางทหาร การเมืองและทางเศรษกิจหลายอย่างเป็นลำดับ

แต่รัสเซียเองยังคงดิ้นรนขวนขวาย ที่จะเป็นแกนนำของพันธมิตรทางทหาร อันทรงประสิทธิภาพ การปรับปรุงเศรษฐกิจที่อาศัยทรัพยากรขับดันของตนให้ทันสมัย และการผ่อนคลายระบบการเมืองแบบที่ผู้นำคุมอำนาจไว้ในกำมือโดยเด็ดขาดนั้น ให้มีลักษณะเสรีมากขึ้น

การที่กำแพงเบอร์ลินสลายไปเมื่อวันที่ 9 เดือนพฤศจิกายนปีพุทธศักราช 2532นั้นมิได้ส่อแสดงถึงการล่มสลายของลัทธิคอมมิวนิสต์ในยุโรปเท่านั้น แต่ยังแสดงให้เห็นถึงการที่รัสเซียควบคุมกลุ่มประเทศคอมมิวนิสต์ในยุโรปนั้นไว้ไม่ได้อีกต่อไปด้วย

ตั้งแต่นั้นมา หลายประเทศทางยุโรปตะวันออกเข้าเป็นภาคีของสหภาพยุโรป และถอนตัวจากการเป็นภาคีของกลุ่มประเทศกติกาสัญญาวอร์ซอร์ มาเข้าเป็นภาคีขององค์การเนโต้แทน นักวิเคราะห์อิสระด้านการทหารของรัสเซียอเลกซานเดอร์ โคโนวาลอฟกล่าวว่าภาคีใหม่ๆขององค์การเนโต้แสวงหาความคุ้มครองให้พ้นมือรัสเซีย

เขากล่าวไว้ตอนนี้ว่า "สหภาพโซเวียตบีบบังคับ ให้ปฏิบัติตามเจตนารมณ์ทางการเมืองของตนเองหลายต่อหลายครั้ง ถึงแม้ว่าสหภาพโซเวียตมิได้ยอมรับเรื่องนั้นอย่างเปิดเผยก็ตามที เหตุผลประการสำคัญที่ประเทศเหล่านั้น เข้าเป็นภาคีขององค์การเนโต้ก็คือ ความหวาดกลัวพฤติกรรมของสหภาพโซเวียตในอดีต และของรัสเซียในฐานะเป็นผู้ที่สามารถบังคับพวกเขา ให้ทำในสิ่งที่พวกเขาไม่ต้องการทำได้"

รัสเซียกำลังพยายามจัดตั้งกลุ่มพันธมิตร ด้านการป้องกันกลุ่มใหม่ อันได้แก่องค์การสนธิสัญญาการรักษาความมั่นคงร่วมกัน ซึ่งมีอดีตสาธารณรัฐโซเวียตอีก 5 รายร่วมเป็นภาคี

แต่ความเคลื่อนไหวที่วงการมองเห็นกันว่า เป็นการบอกปัดรัสเซียแบบไม่มีเยื่อใยนั้นได้แก่การที่เบลารุสคว่ำบาตรการประชุมสุดยอดขององค์การดังกล่าว เมื่อเดือนมิถุนายนและการที่อุซเบกิสถานไม่ยอมลงนามในข้อตกลงที่สำคัญ เกี่ยวกับกองกำลังต่อต้านเคลื่อนที่เร็ว นักวิเคราะห์อเลกซานเดอร์ โคโนวาลอฟกล่าวว่ารัสเซีย ยังหมดสภาพของการเป็นผู้ออกความคิดริเริ่ม ในองค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ หรือเอสซีโอ อันเป็นกลุ่มรักษาความมั่นคงปลอดภัยอีกกลุ่มหนึ่งนั้นด้วย เขากล่าวว่าหลายประเทศกำลังหาทางเข้าเป็นภาคีขององค์การเอสซีโอ และขณะนี้ได้รับอนุญาติให้เข้าร่วมในฐานะประเทศผู้สังเกตการณ์ แต่องค์การดังกล่าวประสพความสำเร็จ ไม่ใช่เพราะการที่รัสเซียเป็นผู้จัดตั้ง แต่เป็นเพราะจีนเป็นภาคีอยู่ด้วยรายหนึ่ง เขาตั้งข้อสังเกตว่า องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้เป็นองค์การของทางเอเชียไม่ใช่ของโซเวียต  นักวิเคราะห์อิสระด้านการทหารของรัสเซียผู้นั้น กล่าวด้วยว่า การที่กำแพงเบอร์ลินสลายไป ทำให้รัสเซียต้องผจญกับพลังตลาด ซึ่งเปิดโปงให้เห็นว่าเศรษฐกิจที่รัสเซียคุมอยู่นั้นแข่งขันกับใครเขาไม่ได้ ในทุกวันนี้ บรรดาผู้นำของรัสเซียพูดถึงการทำให้เศรษฐกิจรัสเซียมีลักษณะหลากหลายนั้นอยู่บ่อยๆ แต่รัสเซียยังคงซื้อผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปส่วนใหญ่จากต่างประเทศ และส่งสินค้าออกซึ่งส่วนใหญ่คือน้ำมัน ก๊าซและทรัพยากรธรรมชาติไปขายในต่างประเทศ เรื่องที่ว่านี้ ทำให้รัสเซียต้องพึ่งเรื่องการขึ้นลงของราคาสินค้า ในตลาดโลกอย่างมาก สำนักข่าวเรีย โนโวสตีอ้างคำพูดของรัฐมนตรีคลังรัสเซียอเลกเซ กุดดรินที่กล่าวว่าในปีนี้มูลค่าของการส่งออกของรัสเซีย จะลดลงไปหนึ่งแสนเก้าหมื่นล้านเหรียญสหรัฐ เนื่องจากอุปสงค์ทั่วโลกลดลง

ส่วนประธานของมูลนิธิยูเรเซียของรัสเซียอังเดร คอร์ตูนอฟกล่าวว่า การที่รัสเซียมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ หมายถึงว่ารัสเซียมีเครื่องกระตุ้นใจ ให้ดำเนินการปฏิรูปเศรษฐกิจของตนไม่มากนัก เขากล่าวด้วยว่ารัสเซียยังขาดเครื่องกระตุ้นใจ ที่จะให้ความสนับสนุนอย่างใหญ่โตเพื่อส่งเสริมฐานะของประเทศ ที่เคยเป็นบริวารของรัสเซียอีกด้วย

คุณอังเดร คอร์ตูนอฟกล่าวไว้ตอนนี้ว่า " เรื่องนั้นทำให้ประเทศเหล่านั้นต้องการเข้าเป็นภาคีของสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญ ที่แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงนโยบายเศรษฐกิจ ของประเทศเหล่านั้น แต่ทว่ารัสเซียไม่มีท่าทีว่า จะเข้าเป็นภาคีของสหภาพยุโรปในอนาคตอันใกล้ ดังนั้นรัสเซียจึงไม่มีจุดมุ่งหมายที่สำคัญอย่างยิ่งที่ตนจะต้องดำเนินการให้บรรลุผลสำเร็จ "เขากล่าวด้วยว่าสัญญาสังคมในยุคที่โซเวียตครองเมือง ระหว่างสามัญชนชาวรัสเซีย และรัฐนั้นยังคงเฉื่อยอยู่กับที่ต่อไปและว่าสัญญาดังกล่าว

สันนิษฐานไว้ว่า สามัญชนชาวรัสเซีย ยังคงต้องการให้รัฐดูแลรับผิดชอบด้านสวัสดิการของพวกเขาต่อไป เขากล่าวต่อไปว่าความเฉื่อยที่ว่านี้ทำให้ชาวรัสเซียจำนวนมากมองไม่เห็นความเกี่ยวโยงระหว่างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของพวกเขาและเสรีภาพในการที่พวกเขาจะแสวงหาผลประโยชน์ดังกล่าวกันเอง

ส่วนคุณมาช่า ลิปแมนแห่งศูนย์คาเนกี้มอสโคว์เห็นด้วยกับเรื่องข้างต้น แต่ตั้งข้อสังเกตว่ารัสเซียก้าวหน้าไปมากทีเดียวนับตั้งแต่สหภาพโซเวียตล่มสลายไป ซึ่งรวมถึงการที่ชาวรัสเซียมีเสรีภาพที่จะเดินทางท่องเที่ยวไปไหนมาไหน และในการประกอบวิสาหกิจด้วย คุณมาช่า ลิปแมนกล่าวด้วยว่าชาวรัสเซียผู้สูงวัยบางส่วน ยังคงโหยหาความเป็นอภิมหาอำนาจ ในสมัยที่ยังเป็นสหภาพโซเวียต ส่วนพวกชาวรัสเซียวัยหนุ่มสาวนั้น นึกแทบไม่ออกเลยว่าชีวิตในสมัยที่รัสเซียเป็นรัฐตำรวจ และปกครองแบบรวบอำนาจเด็ดขาดนั้น มีการตั้งข้อจำกัดกีดกันกันขนาดไหน? คุณมาช่า ลิปแมนกล่าวต่อไปว่าในทุกวันนี้ รัสเซียเป็นประเทศที่แสวงหาเอกลักษณ์ของตนเอง ซึ่งล่มสลายหายไปพร้อมๆกับกำแพงเบอร์ลินและกล่าวเสริมด้วยว่า ชาวรัสเซียจำนวนมากมีความรู้สึกระคนกันไปคือทั้งชอบและชังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ ของรัสเซีย