Amerika’da uzun yıllardır AIPAC adlı kuruluş, Yahudilerle İsrail yanlısı politikaların temsilciliğini yürüttü. Amerika’da yaşayan 6 milyon Yahudi arasından AIPAC, yüz bin üyeyle en büyük Yahudi lobi örgütü. Son dönemde Washington’daki İsrail yanlısı lobi kuruluşlarının arasına farklı bir örgüt eklendi. J Street adlı bu kuruluş, İsrail yanlısı olmakla birlikte barış yanlısı bir tutum izliyor. Geçtiğimiz günlerde ilk büyük ulusal kongresini düzenleyen J Street’e Amerika ve İsrail’den birçok Yahudi ilgi gösterdi. Bazıları J Street’in yeni bir hareketi temsil ettiğine ve çıkmazdaki Ortadoğu Barış sürecini canlandırmak için yeni çözümler sunabileceğine inanıyor.

J Street’in ilk kongresinde Başkan Jeremy Ben-Ami bir konuşma yaptı, İsrail-Filistin çatışmasına iki devletli bir çözüm getirilmesi gerektiğini savundu. J Street bir buçuk yıl önce kuruldu. Kurulmasından bu yana da hem Amerika, hem de İsrail’den büyük destek aldı. Ama İsrail devletinden destek gelmedi.

J Street bu denli büyümesini Amerika’daki Yahudiler arasındaki bölünmeye bağlıyor. Artık birçok Amerikalı Yahudi Filistin devleti kurulmasına destek veriyor, Batı Şeria’daki yerleşimlerin durmasını istiyor. Örgüte göre İsrail’in geçen yıl Gazze’ye düzenlediği operasyon bir çok Amerikalıyı şaşırtmış.

Diğerleriyse İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun barış sürecine ilgisizliğinden ve yerleşim inşaatlarını durdurmayı reddetmesinden şikayetçi. Birçoğu diğer lobi örgütlerinin İsrail’e ne pahasına olursa olsun destek vermesinden bıkmış durumda. Californialı Susan Adelman da bu görüşte. Adelman, “Ne zaman bir şeye itiraz etsem, bana ya Yahudi düşmanı, ya İsrail düşmanı ya da hain diye baktılar. Ben bunlardan hiçbiri değilim,” diye konuşuyor.

“Bu ülkede İsrail yanlısı olmanın birden fazla yolu var,” diyen Ben Ami, İsrail’in bir Yahudi devleti olarak gelişmesini istiyor, ancak bunun bir barış anlaşmasıyla ve Filistin devletiyle gerçekleşebileceğine inanıyor. Ben Ami zamanın azaldığı uyarısında bulunuyor. Jeremy Ben Ami, “Birkaç yıl içinde, belki de on yıldan az bir süre içinde Ürdün ve Akdeniz arasındaki bölgede Yahudi olmayanların nüfusu Yahudileri geçecek. Bu durumda İsrail hem demokratik hem de Yahudi yurdu olma niteliğini yitirecek," diyor.

J Street’in Beyaz Saray’dan da destekçileri var. Başkan Barack Obama’nın Ulusal Güvenlik Danışmanı James Jones, J Street’in kongresinde konuşmacıydı. Jones, yönetimin J Street’e destek verdiğini açıkladı.

Toplantıya Amerikan Kongresi üyeleri, eski İsrailli komutanlar ve milletvekilleri de katıldı. İsrail’in eski Washington Büyükelçisi Colette Avital, birçok Amerikalı Yahudi’nin barış sürecine destek verdiğini söylüyor. Avital, “Amerikalı Yahudilerin yüzde 80’e yakını barış politikalarını sürekli destekledi. Elbette Başkan Obama’nın barış sürecini canlandırma çabalarına da destek veriyorlar,” diyor.

J Street’i eleştirenlerden biri de AIPAC. Amerika’nın Sesi’ne demeç vermeyi reddeden AIPAC, uzun yıllardır Amerika’daki İsrail lobisinin en büyük temsilcisi ve İsrail devletine koşulsuz destek vermiş bir örgüt. AIPAC ve diğer muhafazakar Yahudi lobi kuruluşları, J Street’in İsrail çıkarlarına hizmet etmediğini düşünüyor:

Toplantının son gününde katılımcılar yüzden fazla Amerikalı Kongre üyesiyle görüştü ve bu politikacılara, barış sürecinin ilerletilmesi ve iki devletli çözüm mesajları iletildi. J Street ilk kongresinin başarılı geçtiğini açıkladı. Ancak bu başarının ne kadar sürdüreceğini şimdiden söylemek zor.