Tojikiston tashqi siyosatida qator o'zgarishlar ko'zga
tashlanmoqda. Mamlakatning Eron va Afg'oniston bilan aloqalari mustahkamlanar
ekan, deydi sharhlovchilar, Rossiya va Xitoy ta'siri va roli ancha susayishi
mumkin.
Tojikistonda
ko'pchilik Eron va Afg'oniston bilan hamkorlik rivojlanishi tarafdori. Eron
internet saytlaridan biriga ishlovchi jurnalist Abduqodiri Jiloniy fikricha bu
davlatlar bir imperiya tuzish harakatida.
"Mahmud Ahmadinajod har ikki davlat bilan aloqalarni kuchaytirishni istaydi.
Lekin Afg'oniston bilan munosabat unchalik yaqin emas. Buning sababi,
nazarimda, Afg'onistonning G'arb mamlakatlari bilan yaqinlashib borayotganligi
va Ga'rb ta'siriga tushib qolayotgani",- deydi Jiloniy.
Tojikistonda
ba'zi rahbarlar Eron bilan hamkorlikni kengaytirishdan hayiqadi deydi
jurnalist. Chunki, deydi u, amaldorlar hukumat idoralarida islomiy qarashlar
avj olishidan xavotirlanadi.
Yana
bir jurnalist Aleksandr Radushkin fikricha esa Tojikiston hjar tomonlar munosabatlarni
taraqqiy ettirish haqida o'ylashi lozim.
"Lekin
AQSh yetakchiligida Afg'onistonda xalqaro terrorizmga qarshi kurashayotgan
koalisiya kuchlariga ko'mak ko'rsatish Tojikiston uchun juda zarur
va foydalidir",- deydi Radushkin.
Tojikistonda
hozir Eron bilan hamkorlikda Sangto'da-2 GESi va "Chormag'zak" tunneli
qurilmoqda. Shuningdek, "Sho'rob" GESi qurish, Tojikiston-Hindiston
hamkorligidagi farmasevtika zavodining 35 foiziga Eron hissadorlik qilishi,
Tojikistonda Eron savdo markazi bunyod etish, Dushanbeda lazer bilan davolash
maskanini ishga tushirish rejalangan.
Eron
Islomiy Respublikasining Tojikistondagi favqulodda va muxtor elchisi
Aliasg'ar She'rdo'stning aytishicha, Xitoyning Qashqar shahridan Qirg'iziston
va Tojikiston orqali o'tadigan yangi temir yo'lini Afg'oniston hududidan Eron
va Pokiston temir yo'llariga qo'shish loyihasi amalga oshmoqda.
Tojikistonni
Afg'onistondan ajratib turuvchi Panj daryosiga zamonaviy ko'priklar qurilmoqda.
Ulardan biri AQShning moliyaviy ko'magida bunyod etildi va ishga tushirildi.
Ko'prikning har ikki tomonida tijorat markazlari faoliyat ko'rsatmoqda.
Tojikiston Afg'onistonga zarur bo'lgan elektr energiyasini yetkazib bermoqda.
Jurnalist
Radushkinning aytishicha, Rossiya ham Tojikistonning Afg'oniston bilan
aloqalaridan juda manfaatdor. Negaki Tojikiston va Afg'oniston o'rtasidagi
chegara Rossiya bilan ham chegara sifatida ko'riladi.
"Yana
bir sabab – qoradori savdosi. Chunki bu chegaradan Rossiyaga, Yevropa va
Amerikaga ham narkotik oqimi o'tadi. Bu - mintaqadagi eng katta xavfdir",-
deydi Radushkin.
Sobiq
harbiy Anvar Qo'ydimurodov Afg'oniston va Eron bilan aloqalarni yanada
rivojlantirish kerak deydi. Uning aytishicha, Tojikistoning Chkalovsk shahrida ishdan
to'xtab qolgan uran kombinatini Afg'oniston yordamida qayta ishga tushirish mumkin.
"Hozir
Eron ham, boshqa mamlakatlar ham bunga muhtoj. Agar uran kombinati qayta ochilsa,
aloqalar yaxshilansa, Tojikistonga yanada katta foyda keltirishi mumkin", -
deydi Qo'ydimurodov.
Tojikiston Tashqi ishlar vaziri Hamroxon Zarifiyning qayd
etishicha Eron va Afg'oniston o'rtasida mustahkamlanib borayotgan aloqalar
biror bir davlatga qarshi qaratilmagan va mintaqa rivoji uchun xizmat
qiladi.