Yil boshidan beri O'zbekistonda "Chevrolet" rusumidagi mashinalardan 25 mingi sotilgan
AQShning
yirik avtomobilsozi – "General Motors" (GM) kompaniyasi og'ir davrni boshdan
kechirmoqda. O'tgan bir yil ichida o'nlab ming ishchilarini bo'shatgan, o'nlab
zavodlar yopilgan.
Lekin "GM"ning O'zbekistondagi qo'shma korxonasi biznes
joyida deydi.
"GM"
O'zbekistonda 2007 yilda ish boshlagan. Kompaniya O'zbekistonda ikki loyiha ustida ishlamoqda
-- biri mashina, ikkinchisi motor ishlab chiqarishga ixtisoslashgan.
"GM-Uzbekistan" qo'shma korxonasining 75 foiz
aksiyasi "O'zAvtoSanoat"ga, 25 foizi esa "GM"ga tegishli. Tabiiyki, moliyaviy mas'uliyat asosan
O'zbekiston zimmasida.
"GM-Uzbekistan"
Asakadagi zavodda "Chevrolet" (Captiva, Epica, Tacuma), "Lacetti", "Nexia", "Matiz"
va "Damas" mashinalari ustida ishlamoqda. Kelgusida mahsulot qisman Chkalov
nomidagi samolyotsozlik zavodida yasalishi ko'zda tutilgan.
"Amerika Ovozi" kompaniyaning mintaqa bo'yicha matbuot kotibi Mark Kempe (Marc Kempe) bilan suhbatlashdi.
"Kelajakda
nima bo'lishini hech kim aniq ayta olmaydi. Ayni damda biror salbiy ta'sir sezmayapmiz.
GM ishlab chiqarayotgan Chevrolet avtomobillarining oshig'i olchi. O'zbekistonda
joriy yilning dastlabki to'rt oyida 25 mingdan ziyod mashina sotdik. Savdodan
xursandmiz",- deydi Kempe.
"GM-Uzbekistan"ga asosan "O'zAvtoSanoat" egalik qiladi
Amerika
avtosanoatidagi mushkul ahvolni kuzatayotgan mutaxassislar fikricha "GM" AQShda bankrot bo'lsa, xorijdagi
zavodlar hukumatlar qo'liga o'tib ketishi mumkin. Bu esa, deydi tahlilchilar, kompaniya uzoqqa
bormasligini anglatadi.
Mark
Kempe nazarida ortiqcha bashoratga hojat yo'q.
"Bankrotlik
deganda asosan AQSh bozori nazarda tutilmoqda. Krizis "GM"ning Amerikadagi
faoliyatiga zarba bergan. Bu tanazzul kompaniyaning xorijdagi ishlariga bevosita
ta'sir qilmaydi".
Shu
yil boshida kompaniya O'zbekiston bilan hamkorlikda yana bir yangi korxona
tuzdi - "GM Powertrain Uzbekistan". Maqsad - ekologiyaga zarar keltirmaydigan motorlar
ishlab chiqarish. Mahsulot 2011 yilda
bozorga chiqishi kutilmoqda.
Bu
qo'shma loyihaning 52 foizi "GM",
qolgani esa "O'zAvtoSanoat" qo'lida.
"General
Motors" xorijdagi faoliyatini oshirar ekan, AQShda ishchilar norozi. "Nima
uchun kompaniya Amerikada minglab odamlarni ishdan bo'shatadi-yu, chet elda
yangi zavodlar qurmoqda?" deb so'raydi ular.
Mark Kempe buni shunday izohlaydi.
"O'zbekistonda
biznes qilish qarori krizisdan ancha oldin qabul qilingan. Ikkinchidan, biz
O'zbekistonda yangi zavod qurayotganimiz yo'q, aksincha, mavjud zavoddan
foydalanayapmiz… Bu avtomobillar respublikada
bozorga chiqmoqda. Bu biznesning Amerika
ishchilariga umuman aloqasi yo'q".
Lekin,
ayrimlar nazarida, O'zbekistonda sotilgan avtomobillar xorijga arzonroq narxda
eksport qilinadi.
Mark
Kempening aytishicha har bir davlat uchun alohida modellar yaratiladi va "o'zbek"
bozori uchun ishlab chiqarilgan mashinalar chetga sotilmaydi.
Kompaniya
mahsulotga narx-navoni belgilayotib, mahalliy aholining moliyaviy ahvoli,
qanday mahsulot sotib olishga qurbi yetishini inobatga olayaptimi?
"Albatta.
Qaysi davlatda savdo qilmaylik, "Chevrolet" mashinalari narxini mahalliy bozorga
qarab belgilaymiz."
O'zbekiston
bozorlari va avtomobil salonlarida narx-navo o'rtasida tafovut baland.
Torg.uz
veb-saytida yozilishicha, "Chevrolet" rusumidagi avtomobillar kamida 20-25 ming
dollar, "Nexia" 11-13 ming dollar, "Matiz" esa 7-8 ming dollar atrofida.
"GM-Uzbekistan" qo'shma korxonasida 5 mingdan
ortiq o'zbekistonlik ishlaydi. Yana 1200 ish o'rni yaratish rejalangan.