Hôm thứ Sáu, hàng ngàn người đã tới dự tang lễ Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, Ðức tăng thống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, một tổ chức bị chính phủ Việt Nam đặt ra ngoài vòng pháp luật.

Hòa Thượng Thích Huyền Quang, viên tịch ngày 5/7/2008, hưởng thọ 89 tuổi

Tin của AFP và AP cho hay tang lễ đã diễn ra tại Tu Viện Nguyên Thiều trong tỉnh Bình Định. Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, viên tịch hôm thứ Bảy, hưởng thọ 89 tuổi, sau nhiều thập niên bị lưu đầy ngay trong nước, là người đứng đầu Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, một tổ chức không chịu đặt mình dưới sự kiểm soát của nhà nước và bị chính thức đặt ra ngoài vòng pháp luật từ đầu thập niên 1980.

Một người Việt tham dự tang lễ nhưng muốn dấu tên tuổi kể lại cho Thông Tấn Xã AFP biết là hàng ngàn người đã hiện diện trong tang lễ và tang lễ này do chính các đệ tử của Đức Tăng Thống tổ chức.

Một viên chức của tỉnh Bình Định cũng nói với AFP với điều kiện không được tiết lộ tên tuổi rằng không có một đại diện nào của chính phủ tham dự tang lễ này. Bản thông cáo báo chí của Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế, văn phòng đặt tại Paris, cho biết khoảng 6,000 tăng ni phật tử đã tới tham dự tang lễ, bất chấp những lời cảnh cáo và các hoạt động kiểm soát của cảnh sát.

Ông Võ Văn Ái, phát ngôn viên của Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế cho thông tấn xã AFP biết rằng khoảng 200 trướng liễn và vòng hoa gửi về phúng điếu đã được xếp quanh kim quan Đức Tăng Thống.

Cũng theo ông Võ Văn Ái, sự kiện chính phủ Việt Nam không can thiệp vào tang lễ là một thắng lợi cho cộng đồng quốc tế tranh đấu cho nhân quyền, và là kết quả của các sức ép do các nhà ngoại giao, các nhà lập pháp và các phong trào tranh đấu cho dân quyền.

Theo tin AP, vào chiều ngày trước khi tang lễ diễn ra, các đệ tử của Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang cho biết các viên chức chính quyền tìm cách can thiệp vào các kế hoạch của tang lễ. Họ cảnh cáo rằng sự can thiệp của chính quyền sẽ có thể đưa đến một cuộc đối đầu.

Tuy nhiên, theo bản thông cáo báo chí của Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế, Hòa Thượng Thích Quảng Độ, phụ tá của Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, đã chủ trì tang lễ mà không bị một sự can thiệp nào của chính quyền.

Trong lời bạch trước giờ di quan, Hòa Thượng Thích Quảng Độ đã ca ngợi Đức cố Tăng Thống như người thuyền trưởng vững tay chèo lái con thuyền Giáo Hội vượt qua những ngược đãi và đàn áp, và là người cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp bảo vệ chánh nghĩa của dân tộc và đạo pháp.

Hòa Thượng Thích Quảng Độ nói thêm rằng Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang vĩnh viễn ra đi và cuộc phục hoạt giáo hội chưa được trọn vẹn, vì vậy toàn thể tăng ni Phật tử trong và ngoài nước nguyện sẽ tiếp tục đi theo con đường đã vạch, mặc dù còn nhiều chông gai chờ đón phía trước.

Tin của AP cho hay trong những ngày gần đây, các cơ quan truyền thông của nhà nước đã tố cáo Hòa Thượng Thích Quảng Độ, người được đề cử lãnh giải thưởng Nobel Hòa Bình, và các nhà lãnh đạo cấp cao khác của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất là đã âm mưu dùng cái chết của Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang cho các âm mưu chính trị cá nhân.

Trong cuộc họp báo thường lệ tại Hà Nội hôm thứ Năm, phát ngôn viên Lê Dũng của Bộ Ngoại Giao Việt Nam nói rằng 'không có tổ chức nào mang tên Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất'. Ông Dũng cũng bác bỏ những lời Human Rights Watch và các tổ chức tranh đấu cho nhân quyền tố cáo rằng chính phủ Việt Nam có ý định kiểm soát tang lễ Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang.